Gŵr gweddw yn galw am gyfreithloni cymorth i farw

Aled Owen Image copyright BBC news grab
Image caption Dywedodd Aled Owen ei fod yn gwybod na fyddai modd newid meddwl ei wraig

Mae dyn, a helpodd ei gymar a oedd yn ddifrifol wael i ladd ei hun, yn galw am newid yn y gyfraith i wneud pethau'n haws i bobl mewn sefyllfa debyg.

Roedd Janet Owen yn ddynes iach a heini, ond ychydig fisoedd wedi iddi hi a'i gŵr, Aled, ddychwelyd o daith yn cerdded Kilimanjaro, cafodd wybod bod ganddi sglerosis ymledol.

Ar y dechrau roedden nhw'n hyderus, na fyddai hyn yn amharu ar eu bywydau ac y bydden nhw'n gallu parhau i deithio, gan fod nifer yn byw gyda'r cyflwr am flynyddoedd heb gael eu heffeithio'n ormodol gan y symptomau.

Ond nid felly y bu, a bu'n rhaid iddi ddechrau defnyddio cadair olwyn.

Gan ei bod yn berson mor egnïol, gyda nifer o ddiddordebau, roedd yn ei chael yn anodd derbyn y ffaith ei bod yn dirywio mor gyflym.

A hithau'n 54 oed, penderfynodd ei bod am roi terfyn ar ei bywyd yng nghlinig Dignitas, yn Y Swistir.

'Newid y gyfraith'

Ar hyn o bryd mae hi'n anghyfreithlon ym Mhrydain i glaf sydd â salwch cronig neu derfynol gael cymorth i farw.

Ond mae'n cael ei ganiatáu mewn rhai gwledydd fel Japan, Yr Iseldiroedd a'r Swistir.

Dydd Llun cafodd dyn o Sir Wiltshire, sydd am i feddyg ddod â'i fywyd i ben, ganiatâd i fynd â'i achos i'r Uchel Lys.

Mae Tony Nicklinson, sy'n 58 oed, wedi ei barlysu ers iddo gael strôc saith mlynedd yn ôl ac mae'n awyddus i gael sicrwydd na fyddai'r meddyg yn cael ei erlyn.

Mae gweddw Mrs Owen, Aled Owen, yn credu y dylid newid y gyfraith fel bod modd i bobl roi terfyn ar eu bywyd ym Mhrydain os ydyn nhw'n dymuno hynny.

Nid oes modd chwarae darnau sain a fideo ar eich dyfais
Elen Wyn fu'n siarad gydag Aled Owen

"Mae cannoedd o bobl yn byw hefo ansawdd bywyd ofnadwy ac mae 'na rai ohonyn nhw eisiau diweddu eu bywyd," meddai.

"Dwi wedi helpu rhywun i gymryd ei bywyd - mae hynny yn erbyn y gyfraith.

"'Swn i'n licio i chi gael y cyfle i wneud o yn eich tŷ eich hun efo'ch plant eich hun, yn lle gorfod teithio i'r Swistir neu rywle arall."

Ond dyw pawb ddim yn cytuno, gan ddadlau ei fod yn erbyn egwyddor sylfaenol bywyd.

'Cwestiwn moesol'

Image copyright BBC news grab
Image caption Roedd Janet Owen yn ddynes iach oedd yn hoff o gadw'n heini

Yn ôl Archesgob Cymru, y Dr Barry Morgan: "Rhodd Duw yw bywyd a 'dwi ddim yn credu bod gan neb yr hawl i gynorthwyo rhywun arall i ladd ei hunain, ac mae 'na ffyrdd eraill o helpu pobl sydd mewn poen difrifol.

"Hefyd, wrth gwrs, mae 'na gwestiwn moesol yn codi - er budd pwy mae'r hunanladdiad yma?

"Pwrpas y gyfraith yw amddiffyn y gwan a'r archolladwy, a 'dwi'n credu y bydde' fe'n gosod pwysau aruthrol ar bobl mewn oedran i feddwl eu bod nhw'n faich ar eu teuluoedd a bod nhw eisiau mynd."

Mae 'na bryderon tu hwnt i grefydd hefyd, gyda rhai yn y byd meddygol yn dweud y byddai'n newid y berthynas rhwng claf a meddyg.

Y Swistir yw'r unig wlad sy'n gadael i dramorwyr sydd ag afiechyd terfynol neu glefyd cronig fynd yno i gael cymorth i farw. Y mudiad dielw, Dignitas, sy'n trefnu.

Ers 1998, mae o leia' 117 o Brydeinwyr wedi rhoi terfyn ar eu bywyd yno, a hynny ar gost o £7,000 yr un.

Drwy helpu ei wraig i farw, roedd Mr Owen wedi torri'r gyfraith.

Ar ôl dychwelyd o'r Swistir, fe ddywedodd y cyfan wrth yr heddlu ond fe benderfynon nhw na fydden nhw'n mynd â'r mater ymhellach.

Wrth geisio dygymod â bywyd heb ei wraig, mae Mr Owen nawr eisiau gwneud yn siŵr nad yw pobl eraill yn gorfod wynebu sefyllfa debyg.

Taro Naw gan BBC Cymru ar S4C nos Fawrth, Mawrth 13, 2012 am 9pm.

Straeon perthnasol

Hefyd ar y BBC