Astudio sgerbydau saethwyr Cymreig y Mary Rose

Penglog gafodd ei chanfod yn Y Mary Rose Image copyright Other
Image caption Suddodd y Mary Rose wrth i'r cwch arwain ymosodiad yn erbyn llynges Ffrengig ym 1545

Mae sgerbydau gafodd eu darganfod yn olion cwch rhyfel Brenin Harri'r Wythfed, Y Mary Rose, yn cael eu hastudio i ganfod mwy am fywyd y Canol Oesoedd.

Mae gwyddonwyr chwaraeon Prifysgol Abertawe yn gobeithio dysgu mwy am effaith tynnu bwâu ar gyrff saethwyr y cyfnod.

Yn ôl cofnodion, roedd saethwyr ar fwrdd y cwch suddodd ym 1545.

Cafodd olion Y Mary Rose, gan gynnwys miloedd o wrthrychau a 92 sgerbwd eu codi o'r Solent ym 1982.

'Technegau arbenigol'

Bellach mae'r cwch yn Portsmouth lle mae amgueddfa newydd yn cael ei hadeiladu.

Dywedodd Nick Owen, biomecanydd chwaraeon ac ymarfer corff Coleg Peirianyddol Prifysgol Abertawe: "Mae'r sampl o olion pobl yn cynnig cyfle unigryw i astudio effaith gweithgaredd ar sgerbydau pobl.

Image copyright PA
Image caption Mae'r Mary Rose yn Portsmouth

"Yn ôl cofnodion, roedd nifer o saethwyr ar fwrdd y cwch pan suddodd a nifer ohonyn nhw'n hanu o Gymru a de-orllewin Lloegr.

"Roedd y saethwyr yn defnyddio technegau i wneud a defnyddio bwâu hir am fod rhaid iddyn nhw ddygymod â hyd at 200 o bwysau".

Ychwanegodd mai saethwyr oedd athletwyr mwyaf pwysig Oes y Tuduriaid am fod rhaid iddyn nhw ddefnyddio eu cryfder i saethu hyd at 12 saeth bob munud.

"Y broblem yw dydyn ni ddim yn gwybod pa sgerbydau sy'n perthyn i'r saethwyr.

'Dadansoddi'

"Felly rydyn ni'n dadansoddi esgyrn y fraich isaf oherwydd y rheiny sy fwyaf tebygol o fod yn wahanol ymysg saethwyr.

"Mae arwynebedd y cymal rhwng y fraich isaf a phenelin un o'r sgerbydau rydym wedi'u hastudio yn 48% yn fwy na'r fraich arall".

Mae tîm Prifysgol Abertawe yn astudio effaith defnyddio bwâu hir am gyfnod hir ar y system gyhyrysgerbydol.

Mae rhan o ddadansoddi'r sgerbydau'n cynnwys creu delweddau rhithwir 3D fel nad yw'r sgerbydau'n cael eu niweidio.

Y disgwyl yw y bydd canlyniadau'r ymchwil yn cael eu cyhoeddi yn ystod yr haf eleni.

Straeon perthnasol

Hefyd ar y BBC

Cysylltiadau Rhyngrwyd

Dyw'r BBC ddim yn gyfrifol am safleoedd rhyngrwyd allanol.