BBC Cymru Fyw

Ail-gladdu Cymro wedi damwain Malaysia yn 1950

Published
image captionYn 1950 yn Malaysia roedd awyren Dakota, fel yr un yma, ar ymgyrch arbennig gan adael maes awyr Changi yn Singapore fel rhan o ymdrechion Prydain yn y wlad. Wedi problemau gyda'r injan fe wnaeth yr awyren ddisgyn i lawr ceunant gan ladd y rhai ar ei bwrdd, gan gynnwys Cymro o Ferthyr Tudful.
image captionCafodd corff Thomas O'Toole ei ganfod wedi'r ddamwain. Yn 1941 gadawodd ei waith fel glöwr er mwyn gwirfoddoli gyda'r llu awyr.
image captionFe fydd Thomas O'Tool yn cael ei ail-gladdu ddydd Iau yn Kuala Lumpur ddydd Iau gydag anrhydedd milwrol llawn. Bydd y pedwar yma hefyd yn cael eu hail-gladdu ar ôl i'w gweddillion gael eu canfod mewn un bedd. Roedd brawd Geoffrey Carpenter (ail o'r chwith) wedi gwneud cais am hyn.
image captionYn 2008, fe aeth tîm o 150 o fyddin Malaysia, yr heddlu, arbenigwyr fforensig ac archeolegwyr i'r safle i archwilio'r safle. Roedd y rhai fu'n chwilio am y gweddillion yn wreiddiol o dan fygythiad ac fe gladdwyd y 12 oedd ar fwrdd yr awyren, yn aelodau o luoedd arfog Prydain, un o drigolion Denmarc a thri o Malaysia, mewn bedd cymunedol.
image captionHonnwyd bod y safle yn rhy beryglus i fynd yno ond ar ôl i frawd Geoffrey Carpenter holi am fap o'r ardal fe gychwynnodd lluoedd Malaysia archwilio'r safle.
image captionBu'r frwydr yn Malaya rhwng 1948 a 1960. Fe wnaeth Prydain gytuno yn y diwedd i roi annibyniaeth o'r wlad. Er bod y wlad wedi derbyn annibyniaeth yn 1957 daeth y brwydro ddim i ben tan 1960.
image captionYmhlith teuluoedd y rhai fydd yn y gwasanaeth y bydd teulu Mr O'Toole o Ferthyr. Dywedodd ei ferch Glenwyn, ei bod yn 4 oed pan fu farw ei thad. Caiff o ei gladdu gydag anrhydedd ym Mynwent Rhyfel y Gymanwlad yn Kuala Lumpur
image captionWedi'r claddu fe fydd 'na seremoni breifat i'r teuluoedd pan fyddan nhw'n derbyn Croes Elizabeth.