Colli un o gewri rygbi Cymru

Mervyn Davies Image copyright Getty Images
Image caption Mervyn Davies gyda Gareth Edwards ar daith gyda'r Llewod

Daeth cadarnhad bod cyn gapten tîm rygbi Cymru, Mervyn Davies, wedi marw yn 65 oed.

Roedd yr wythwr yn gapten y tîm enillodd y Gamp Lawn yn y 1970au.

Bu'n dioddef o ganser.

Cyhoeddodd Undeb Rygbi Cymru y bydd baneri yn Stadiwm y Mileniwm yn chwifio ar hanner y mast fel arwydd o barch.

Bandiau du

Ddydd Sadwrn bydd chwaraewyr Cymru yn gwisgo bandiau du yn y gêm yn erbyn Ffrainc, ac felly hefyd chwaraewyr y tîm dan 20 oed sy'n chwarae nos Wener.

Bydd yna funud o dawelwch cyn y gêm dydd Sadwrn a bydd fideo yn cael ei dangos yn cynnwys rhai o uchafbwyntiau gyrfa Mervyn Davies.

Dywedodd prif weithredwr Undeb Rygbi Cymru, Roger Lewis: "Roeddwn yn gwybod ei fod e'n sâl iawn, ond mae'r newyddion dal yn sioc.

"Roedd e'n gawr o chwaraewr.

"Rydym wedi colli un o gewri'r gem gyda marwolaeth drist Mervyn Davies. Roedd e'n gawr ym mhob ystyr.

"Bydd ei golli yn cael ei deimlo drwy'r byd rygbi - oherwydd ei ddylanwad ar y gêm."

Dywedodd y cyn faswr rhyngwladol Phil Bennett oedd yn chwarae yn yr un tîm â Davies fod y newyddion yn dorcalonnus.

Wrth gael ei gyfweld ar BBC Radio Five Live bu Bennett yn hel atgofion am daith y Llewod i Dde Affrica.

"Dechreuodd chwarae rygbi gorau ei fywyd, roedd e'n anhygoel."

Gwaedlif

Daeth gyrfa Davies i ben pan gafodd waedlif ar ei ymennydd yn ystod gêm rhwng Abertawe a Phont-y-pŵl yn 1976.

"Y fi oedd capten y Llewod yn ystod taith y Llewod i Seland Newydd yn 1977, " meddai Bennett.

"Roedd Mervyn Davies wedi dioddef gwaedlif yn 1976.

"Heb ddim amheuaeth fe fyddai wedi bod yn gapten ar daith '77, a byddai wedi llawn haeddu hynny."

Dywedodd un arall o gewri'r gêm y Gwyddel Willie John McBride mai Mervyn Davies "oedd yr wythwr gorau i mi chwarae ag e."

Cafodd Mervyn Davies ei eni yn Abertawe yn 1946, a dechreuodd ei yrfa rygbi pan ymunodd â thîm Cymry Llundain yn 1968 cyn symud yn ôl i Abertawe yn ddiweddarach.

Enillodd ei gap cyntaf i Gymru yn erbyn Yr Alban yn 1969, ac fe aeth ymlaen i chwarae 38 o gemau dros Gymru gan sgorio dau gais.

Gamp Lawn

Daeth yn gapten ar y tîm cenedlaethol mewn cyfnod lle enillodd Cymru'r Gamp Lawn ddwywaith a'r Goron Driphlyg deirgwaith.

Bu ar daith gyda'r Llewod ddwywaith - yn 1971 ac 1974 - gan chwarae mewn wyth gêm brawf.

Image copyright Getty Images
Image caption Fe chwaraeodd 38 o weithiau i Gymru

Mewn 46 o ymddangosiadau rhyngwladol i Gymru a'r Llewod, dim ond naw gwaith y bu'n aelod o'r tîm wnaeth golli.

Cafodd y llysenw "Merv the Swerve" gan gefnogwyr rygbi Cymru, ac mae'n cael ei ystyried gan lawer i fod yr wythwr gorau erioed i chwarae i Gymru.

Daeth ei yrfa i ben pan gafodd waedlif ar ei ymennydd yn ystod gêm rhwng Abertawe a Phont-y-pŵl yn 1976.

Mewn arolwg o gefnogwyr Cymru yn 2002, Davies enillodd y bleidlais fel capten gorau Cymru erioed, a'r wythwr gorau.