Arolwg y Democratiaid Rhyddfydol am ddiffygion y gwasanaeth deintyddol

Deintydd wrth ei gwaith Image copyright Not Specified
Image caption Mae gan un ddeintyddfa restr aros o chwe blynedd

Dim ond 37% o ddeintyddion Cymru sy'n derbyn cleifion gwasanaeth iechyd newydd, yn ôl Democratiaid Rhyddfrydol Cymru.

Maen nhw'n honni bod dros hanner y deintyddion yn nodi problemau gyda sut y mae cytundebau deintyddol yn gweithio a bod gormod o lawer o gleifion yn dal i aros yn rhy hir i weld deintydd.

Dywedodd Cymdeithas Deintyddion Prydain fod rhaid i weinidogion roi mwy o arweinid i fyrddau iechyd am wariant deintyddol.

Mae Llywodraeth Cymru wedi dweud eu bod yn cydnabod bod "mynediad i ddeintyddfa Gwasanaeth Iechyd yn parhau'n anodd mewn rhai ardaloedd".

Yn ôl y Democratiaid Rhyddfrydol, mae'r gwaith ymchwil yn dangos bod gan 63% o ddeintyddion sy'n derbyn cleifion gwasanaeth iechyd restr aros.

O'r rhai hynny, roedd gan 65% restr aros am dros ddau fis tra bod gan un deintyddfa restr aros o chwe blynedd.

'Realiti'

Mae'r gwaith ymchwil wedi casglu bod bod dros hanner y deintyddion, 55%, wedi cofnodi cynnydd yn nifer yr apwyntiadau sy'n cael eu colli yn y flwyddyn ddiwethaf, sy'n costio arian ac amser.

Hefyd mae dros hanner y deintyddion, 53%, wedi cofnodi problemau am y modd y mae'r cytundeb deintyddol presennol yn gweithio, gyda 31% yn credu bod angen newid.

"Yn yr 21ain Ganrif yng Nghymru, ddylai agor deintyddfa newydd ddim bod yn brif bennawd y newyddion, ond yn anffodus, dyna'r realiti," meddai arweinydd y blaid yng Nghymru, Kirsty Williams.

"Er bod y cytundeb deintyddol newydd i fod i wella mynediad at wasanaeth deintyddol Gwasanaeth Iechyd i bawb, y gwir ydi nad dyna'r sefyllfa.

"Dwi'n credu nad ydi Llywodraeth Cymru wedi rhoi sylw digonol i'r maes yn y blynyddoedd diwethaf."

Mae'r gymdeithas wedi dweud bod hwn yn "adroddiad gwerthfawr".

"Os nad ydi claf yn mynychu apwyntiad, nid yn unig amser y deintydd sy'n cael ei wastraffu, ond mae hefyd yn cael effaith ar allu cleifion eraill i weld deintydd," meddai Stuart Geddes, Cyfarwyddwr y BDA yng Nghymru.

"Y rheswm pam nad yw deintyddion yn gallu cael mwy o gleifion gwasanaeth iechyd am nad ydi'r byrddau iechyd yn comisiynu'r gwasanaeth.

"Mae Llywodraeth Cymru yn gweithio ar gynllun iechyd geneuol ond mae angen rhoi mwy o arweiniad i'r byrddau iechyd sut i wario'r arian."

Cynllun peilot

Dywedodd Llywodraeth Cymru fod mynediad at ddeintydd Gwasanaeth Iechyd wedi gwella yn y blynyddoedd diwethaf, yn enwedig mewn ardaloedd lle'r oedd 'na ddiffygion yn y gorffennol.

"Mae arolwg a gyhoeddwyd yn 2011, Arolwg Iechyd Deintyddol Oedolion, yn nodi bod 59% o oedolion yn gweld deintydd yn gyson yn 1998.

"Erbyn 2009 roedd hyn wedi codi i 69%.

"Yn nhermau newidiadau i gytundebau deintyddol mae'r llywodraeth eisoes yn cynnal adolygiad ac ers Ebrill 2011 wedi cynnal cynllun peilot ar ffyrdd newydd o weithio sydd ddim yn rhan o'r system bresennol.

"Mae disgwyl i'r cynlluniau fod yn eu lle tan Ebrill 2013."

Straeon perthnasol

Cysylltiadau Rhyngrwyd

Dyw'r BBC ddim yn gyfrifol am safleoedd rhyngrwyd allanol.