BBC Cymru Fyw

Arddangosfa ar gysylltiad Cymro a'r Titanic yn 1912

Published
image captionAr Ebrill 15 fe fydd hi'n 100 mlynedd ers i'r Titanic daro mynydd iâ a suddo ym Môr Yr Iwerydd. Mae'r llun yma yn dangos y llong yn gadael Belfast, lle cafodd ei hadeiladu yn iard longau Harland and Wolff.
image captionMae 'na gysylltiad anarferol rhwng y digwyddiad trasig â de Cymru drwy ddau ffrind oedd yn ddefnyddwyr radio brwdfrydig. Ar ddechrau'r 1900au roedd Arthur 'Artie' Moore (sydd yn y llun) o Felin Gelligroes ger Pontllanfraith, Caerffili, a Richard Jenkins yn arbrofi gyda thechnoleg ddi-wifr yng ngweithdy Mr Moore.
image captionYn 1911 roedd enw Mr Moore ar dudalen flaen y papur newydd ar ôl iddo glywed neges o'r Eidal am eu bwriad i ryfela yn erbyn Libya. Yn 1912, fe glywodd neges frys o'r Titanic, un o'r rhai cyntaf yn y byd i glywed am drychineb y llong.
image captionDydd Gwener Ebrill 6 fe fydd arddangosfa yn y Winding House yn Nhredegar Newydd am gysylltiad Artie Moore a'r Titanic. Cafodd darluniau o Mr Moore a'i offer eu cymryd yn wreiddiol gan ffotograffydd y Daily Sketch yn 1911 a'u hachub gan gadeirydd Cymdeithas Radio Y Barri, Glyn Jones, oedd yn gwybod am gysylltiad Mr Moore gyda'r Titanic.
image captionMae'r arddangosfa ar agor rhwng dydd Mawrth a dydd Sul rhwng 10am a 5pm. Mae'n canolbwyntio ar hanes Mr Moore, yn ogystal ag edrych ar fywyd yn ne ddwyrain Cymru ar ddechrau'r 20fed Ganrif.
image captionFe fydd arddangosfa'r Titanic, i'w gweld yno tan ddiwedd y flwyddyn. Llun yw hwn o adran Ddosbarth Cyntaf y Titanic
image captionErbyn hyn mae cartref Arthur Moore yn weithdy canhwyllau. Fe fydd ar agor rhwng 10am a 4pm ar Ebrill 14 pan fydd Cymdeithas Radio Amatur Y Coed-Duon a'r Ardal yn cofio'r ffaith i Mr Moore glywed y signal o'r llong.
image captionBu Mr Moore yn arbrofi gyda'r radio ar ôl 1912 ac yn 1932 cafodd batent am ei system sonar cynnar i fesur dyfnder y môr. Bu farw yn 1949.