Plac i gofio bywyd 'arwr' y Titanic

plac Image copyright Other
Image caption Cafodd y plac er cof am Harold Lowe ei ddadorchuddio gan ei ŵyr, y cyn-gapten llong John Lowe

Mewn seremoni yn Y Bermo yng Ngwynedd mae plac wedi ei osod er cof am Harold Lowe, un o swyddogion y llong Titanic suddodd union 100 mlynedd yn ôl.

Cafodd ei fagu yn y dre ac mae'n cael ei weld fel un o arwyr y trychineb, un o'r ychydig, os nad yr unig un i fynd yn ôl i geisio achub rhai o'r teithwyr oedd wedi methu â chael lle mewn bad achub.

Cafodd y plac wedi ei osod ger adeilad harbwr feistr y dref.

Cafodd ei ddadorchuddio gan ei ŵyr, y cyn-gapten llong John Lowe.

Yn 1997, cafodd y Swyddog Harold Lowe ei bortreadu gan yr actor Ioan Gruffudd yn y ffilm Titanic.

Roedd Lowe yn 29 mlwydd oed pan gollodd 1,517 o bobl eu bywydau ar ôl i'r RMS Titanic daro mynydd iâ ar Ebrill 15, 1912.

Cafodd Lowe ei eni yn Neganwy ac mae ei ŵyr yn dal i fyw yn ei gartref yno.

Bu farw Lowe yn 1944 yn 61 oed.

Yr wythnos diwethaf cafodd plac ei osod ar y cartref hwnnw.

Siarad am ei brofiad

"Dwi ddim yn credu y byddai eisiau'r holl sylw 'ma, ond mae'n dda ei fod yn cael y sylw erbyn hyn," meddai Mr Lowe.

"Casglodd bedwar bad achub, eu clymu at ei gilydd a meddwl, 'rhaid i mi fynd yn ôl'."

Image copyright Other
Image caption Dychwelodd Harold Lowe i ogledd Cymru ar ôl gyrfa hir ar y môr

Bu farw ei daid pan oedd John Lowe yn fabi, ond mae'n ymwybodol nad oedd yn hoff o siarad am y trychineb.

"Siaradodd gyda'i fab, fy ewythr, ond 'doedd 'na neb arall i siarad â nhw (am y Titanic)", ychwanegodd.

Mae gan Mr Lowe rai o'r anrhegion o ddiolch a roddwyd i'w daid gan rai oedd wedi goroesi'r trychineb.

Maen nhw'n cynnwys cloch a thelesgop, wedi i Lowe wrthod cymryd arian gan un fenyw ddiolchgar.

Roedd Lowe yn Gadlywydd i'r Llynges Frenhinol yn ystod y Rhyfel Byd Cyntaf ac ar ôl ei farwolaeth yn 1944, fe'i claddwyd ym mynwent Llandrillo-yn-Rhos.

Straeon perthnasol