ffermwyr oedrannus yn dal eu tir

Elwyn, Nancy and Ceredig Williams Image copyright S4C/Cefn Gwlad
Image caption Elwyn, Nancy, a Ceredig Williams

Bydd oedran ymddeol yn codi i 66 oed erbyn 2020 tra bod staff cwmni archfarchnad mwyaf Prydain, Tesco, wedi cael eu hysbysu bydd yn rhaid iddynt weithio dwy flynedd yn fwy cyn iddynt gael yr hawl i'r pensiwn mwyaf posib.

Ond mae pobl yn eu 70au ac 80au eisoes yn gweithio mewn amaethyddiaeth.

Mae Elwyn Williams, 74 oed, ei frawd Ceredig, 85 oed, a'u chwaer, Nancy, 89 oed, yn byw gyda'i gilydd ar Fferm Rhiwlug ac yn rhedeg dwy fferm arall ger Llandysul yng Ngheredigion.

Mae'r brodyr yn codi am 6am bob bore i ofalu am yr anifeiliaid ac mae eu chwaer yn dal i wneud menyn ei hun.

Ceffylau gwedd

"Mae Ceredig yn bwydo'r lloi ac rwy'n godro'r gwartheg cyn brecwast ac wedyn rydym yn bwydo'r gwartheg, gofalu am y defaid a gwneud ychydig o ffensio," meddai Elwyn.

"Fel arfer rydym yn gorffen gwaith tua hanner awr wedi chwech neu saith o'r gloch bob nos.

"Ond dydych chi ddim yn gallu gweithio oriau swyddfa pan rydych chi'n ffermio

"Mae yna adegau fel pan fydd buwch ar ddod â llo neu amser wyna lle nad ydych chi'n gallu gweithio oriau arferol."

Mae tair fferm y teulu yn cynnwys 365 cyfer (147ha).

Dechreuodd y teulu ffermio ym 1937 pan brynodd eu tad geffylau gwedd ifanc a'u torri i mewn cyn eu gwerthu i ffermwyr eraill.

Ystafell wely

Bydd y ddau frawd a'r chwaer yn parhau i ffermio cyhyd ag y gallan nhw er nad oes gan yr un ohonynt blant i gymryd yr awenau pan fydd rhaid iddynt roi'r gorau iddi.

"Byddai'r byd yn wag heb anifeiliaid ac rwy'n mwynhau gweithio gyda nhw ac ar eu cyfer. Rwy'n eu trin fel plant ac rwy'n siarad gyda nhw'n aml.

"Mae ganddyn nhw i gyd eu cymeriad eu hun.

Mae Tegid Williams, 72 oed, a'i wraig Olwen, 68 oed, wedi rhedeg fferm laeth yn Nyffryn Conwy er 1960.

Ar hyn o bryd maen nhw'n berchen 40 o wartheg.

"Mae rhai o'r gwartheg yn 17 neu 18 oed felly rydym yn mynd yn hen gyda'n gilydd," meddai Tegid.

"Rwyf wedi arafu dros y blynyddoedd ac mae'n cymryd fwy o amser i gyflawni'r gwaith ond rwy'n ffodus am fy mod i'n gallu defnyddio tractor i fwydo'r gwartheg."

Anogodd y cwpl eu dwy ferch i ddilyn gyrfaoedd eraill yn hytrach na ffermio.

Bellach mae un o'i merched yn nyrs ac mae'r llall yn ddarlithydd.

"Rydym yn bwy dim ond rhyw filltir a hanner o'r dref agosaf felly dwi ddim yn meddwl y bydd angen inni symud o'r fferm," meddai Tegid.

"Yr unig newid rwy'n rhagweld yw y byddwn ni'n rhentu'r tir ond yn byw yn yr un tŷ.

"Fe gefais f'eni yn yr un ystafell wely rwy'n cysgu ynddi nawr ac rwy'n gobeithio marw yn yr un lle ag a gefais f'eni."

Straeon perthnasol