Pumed dewis gyda gobaith gwirioneddol o ennill.

Pencadlys Cyngor Sir Benfro Image copyright (C) British Broadcasting Corporation
Image caption Cyngor Sir Benfro ydi'r unig un yng Nghymru sydd yn cael ei reoli'n llwyr gan gynghorwyr Annibynnol

Traddodiad sydd ynghlwm wrth etholiadau San Steffan a'r Cynulliad.

Mae'r prif bleidiau gwleidyddol bron ag en ennill pob sedd ac fel arfer yn llywodraethu ar eu pennau eu hunain.

Ond mae'r cynghorydd Annibynnol yn gwneud etholiadau lleol yn wahanol iawn.

Ond pwy ydyn nhw? Beth maen nhw'n gynrychioli? Ac ai aelodau o bleidiau gwleidyddol ydyn nhw yn cystadlu dan faner annibynnol?

Cyngor Sir Benfro ydi'r unig un yng Nghymru sy'n cael ei reoli'n llwyr gan gynghorwyr Annibynnol.

Felly mae wedi bod ers ffurfio'r cyngor ym 1995.

"Rydych yn delio gyda'r hyn sy'n gofidio pobl mewn cymunedau yr ydych yn aml yn byw ynddyn nhw," meddai un ymgeisydd annibynnol.

"Dyw hyn ddim yn ymwneud â disgyblaeth plaid. Nid yr ennill sy'n bwysig ond gwasanaethu pobl."

'Sgandal'

Cafodd 270 o gynghorwyr Annibynnol eu hethol yn 2008 ac maen nhw'n arwain 9 o'r 22 o awdurdodau lleol yng Nghymru.

Mae bwrw pleidlais drostyn nhw wedi bod ar gynnydd yn ôl yr academydd gwleidyddol, Yr Athro Roger Scully o Brifysgol Caerdydd.

"Mae 'na batrwm cyffredinol tymor hir wedi bod ym Mhrydain ac ar draws y byd democrataidd, llai o gefnogaeth a theyrngarwch i'r prif bleidiau gwleidyddol," meddai.

"Mae hynny yn creu posibiliadau i bobl sydd ddim yn gysylltiedig â phleidiau. Yn yr un modd mae sgandal sydd yn effeithio ar bleidiau gwleidyddol yn gallu creu cyfleoedd i ymgeiswyr Annibynnol."

Yn 2003 sicrhaodd John Marek fuddugoliaeth nodedig i ymgeiswyr Annibynnol wrth gipio sedd yn y Cynulliad.

Roedd wedi ffraeo gyda'r Blaid Lafur ar y pryd.

Buddiannau

Ond oes 'na ganran o gynghorwyr Annibynnol sydd mewn gwirionedd yn cuddio eu gwir ddaliadau gwleidyddol?

Yn Sir Benfro mae rhestr buddiannau'r aelodau yn dangos bod yna gynghorwyr annibynnol sydd yn aelodau o'r Balid Lafur, Plaid Cymru a'r Ceidwadwyr.

Ond mae un ymgeisydd yn dadlau bod hynny yn cyfoethogi'r drafodaeth yn siambr y cyngor.

"Mae hynny yn profi pa mor eangfrydig ydi'r casgliad o gynghorwyr Annibynnol," meddai.

'Unigolyn'

"Yng ngorllewin Cymru mae pobl yn dueddol o bleidleisio dros yr unigolyn y maen nhw'n meddwl all wasanaethu cymunedau orau yn hytrach na phleidleisio dros y brand neu'r faner sydd yn chwifio uwch ei ben."

Cafodd nifer o gynghorwyr Annibynnol eu hethol bedair blynedd yn ôl wedi pleidlais brotest yn erbyn y Blaid Lafur.

Mae eu gobeithion o gael eu hailethol yn dibynnu ar ba mor agos maen nhw wedi glynu at addewid sawl un ohonyn nhw - sef rhoi pobl cyn gwleidyddiaeth.