BBC Cymru Fyw

Arbenigwr ar gyfreithiau Hywel Dda, Yr Athro Dafydd Jenkins, wedi marw

Published
image captionO 1975 hyd ei ymddeoliad yn 1978 roedd yn dal Cadair bersonol yn Hanes Cyfraith a Chyfraith Cymru

Bu farw'r Athro Dafydd Jenkins, arbenigwr ar gyfreithiau Hywel Dda.

Mewn datganiad, dywedodd y Llyfrgell Genedlaethol: "Roedd yn ymladdwr diwyro dros y Gymraeg.

"Roedd hefyd yn ddarllenydd a chefnogwr ffyddlon i'r Llyfrgell Genedlaethol am ddegawdau ers iddo ymaelodi â'r llyfrgell yn yr 1930au.

"Bu'n ŵr gwadd arbennig yn nathliadau canmlwyddiant gosod carreg sylfaen y llyfrgell y llynedd."

Chwaraeodd ran flaenllaw yn yr ymgyrch i gael statws cyfartal i'r iaith yn y llysoedd.

Ganed Yr Athro Jenkins yn 1911 yn Llundain i rieni o Geredigion ac addysgwyd ef yng Ngholeg Sidney Sussex, Caer-grawnt.

Cadair bersonol

Bu'n gweithio fel bargyfreithiwr yng Nghaerfyrddin ar ôl cael ei alw i'r bar yn 1934.

Ymunodd ag Adran y Gyfraith Coleg Prifysgol Cymru, Aberystwyth yn 1965 ac o 1975 hyd ei ymddeoliad yn 1978 roedd yn dal Cadair bersonol yn Hanes Cyfraith a Chyfraith Cymru.

Y mae ei waith ar Hywel Dda yn cynnwys ei argraffiadau o Llyfr Colan (1963), Cyfraith Hywel (1970), a Damweiniau Colan (1973).

Y mae ei gyhoeddiadau eraill yn cynnwys y ddau lyfr taith Ar Wib yn Nenmarc (1951) ac Ar Wib yn Sweden (1959), a hanes llosgi'r ysgol fomio ym Mhenyberth, Tân yn Llyn (1937).

Cyhoeddodd gyfrol Y nofel: datblygiad y nofel Gymraeg ar ôl Daniel Owen yn 1948.

Sefydlodd a chyd-olygodd y cylchgrawn Heddiw gydag Aneirin Talfan Davies.

Bu farw ddydd Sadwrn.