Aros am saith mlynedd i gael diagnosis awtistiaeth

Saith mlynedd i adnabod awtistiaeth

Plentyn yn chwarae Image copyright SPL
Image caption Mae Llywodraeth Cymru yn honni bod eu strategaeth awtistiaeth yn arwain y byd

Mae rhaglen Dragon's Eye BBC Cymru wedi datgelu bod rhai rhieni yng Nghymru yn aros am saith mlynedd cyn cael diagnosis o awtistiaeth i'w plant.

Dywed un elusen flaenllaw bod bron i hanner yn gorfod aros am dair blynedd cyn i'r cyflwr gael ei adnabod o'i gymharu â thraean yn Lloegr.

Dywed Llywodraeth Cymru bod gwaith yn cael ei wneud i wella diagnosis mewn plant ac oedolion.

Mae'r llywodraeth wedi comisiynu adroddiad sydd wedi canfod "diffyg cysondeb mewn gwasanaethau".

Roedd yr adroddiad, a gomisiynwyd 18 mis yn ôl, wedi gofyn barn clinigwyr.

Un o bob 100

Roedd yr adroddiad hefyd yn son am ddiffyg dealltwriaeth ymysg uwch reolwyr o'r amser ac adnoddau sydd angen ar gyfer diagnosis, a hefyd y "diffyg adnoddau wedi'u clustnodi ar gyfer Anhwylder Sbectrwm Awtistiaeth (ASD), diffyg comisiynu a rhestrau aros".

Mae Llywodraeth Cymru yn honni fod ganddi strategaeth "sy'n arwain y byd" ar awtistiaeth a gafodd ei lansio yn 2008, ac mae wedi clustnodi £4.8 miliwn i'w chefnogi.

Mae un o bob 100 o blant yn cael eu geni gydag ASD, cyflwr sy'n effeithio ar sut y mae pobl yn cyfathrebu a rhyngweithio gydag eraill. Mae hefyd yn effeithio ar sut y maen nhw'n gwneud synnwyr o'r byd o'u cwmpas.

Dywedodd Cymdeithas Genedlaethol Awtistiaeth Cymru bod 47% o rieni yng Nghymru yn aros mwy na thair blynedd am ddiagnosis o'i gymharu â 34% yn Lloegr.

Dywedodd pennaeth materion allanol yr elusen, Neil Ingham, wrth BBC Cymru:

"Rydym yn gwybod bod modd i blentyn ffynnu a chyrraedd ei lawn botensial gyda'r gefnogaeth ac ymyrraeth gywir, ond os nad yw'n ddigon da, ni fydd y plentyn yn cael y dechrau gorau mewn bywyd ac mae'n debyg o achosi mwy o gost o safbwynt iechyd meddwl a chyflogaeth ynghyd â'r ystod eang o wasanaethau sydd ei angen ar bobl hŷn."

'Dim siâp'

Mae Lisa Phillips, arhosodd am ddwy flynedd i gael diagnosis i'w phlentyn, wedi sefydlu grŵp cymorth ar-lein i rieni yn yr un sefyllfa.

"Rwyf wedi clywed am y strategaeth sy'n arwain y byd sydd gennym, ac mae hynny'n swnio'n wych .... onid ydyn ni'n ffodus," medd

"Ond does dim o hynny i'w weld yn Sir Benfro. Os yw Sir Benfro'n arwain y byd, yna mae'n gas gen i feddwl sut mae gweddill y byd oherwydd does dim siâp ar bethau yma.

"Mae rhieni ar ben eu tennyn.

"Siaradais gydag un fam oedd wedi gorfod cwtogi eu horiau gweithio o 30 i 7 am fod angen gwylio'i phlentyn drwy'r amser gan ei bod yn hunanladdol....plentyn yn ystyried lladd ei hunan!"

Mewn datganiad, dywedodd Dirprwy Weinidog Plant a Gwasanaethau Cymdeithasol Cymru, Gwenda Thomas: "Rwy'n cydnabod y pwysigrwydd i rieni a phlant i gael diagnosis amserol.

"Mae adnabod ASD yn gymhleth, ac yn galw am asesiadau arbenigol gan sawl asiantaeth, ac fe all hyn gymryd amser.

"Mae'r gwaith yn mynd rhagddo i wella diagnosis ymhlith plant ac oedolion wrth sicrhau cysondeb ar draws Cymru."

Dywedodd y Ceidwadwr Mark Isherwood AC, cadeirydd grŵp trawsbleidiol y Cynulliad ar awtistiaeth, bod angen gofyn a oedd y strategaeth yn "gwneud yr hyn yr oedd i fod i wneud, sef rhoi gwell canlyniadau i blant ac oedolion ar y sbectrwm yn hytrach na bod yn ddogfen i ymffrostio ynddi am mai ni yw'r 'cyntaf yn y byd'".ai.

Straeon perthnasol

Cysylltiadau Rhyngrwyd

Dyw'r BBC ddim yn gyfrifol am safleoedd rhyngrwyd allanol.