BBC Cymru Fyw

Aelodau Seneddol yn beirniadu diagnosis dementia 'araf'

Published
image copyrightSPL
image captionMae'r adroddiad yn amcangyfrif bod 27,000 o bobl â dementia heb dderbyn diagnosis yng Nghymru.
Mae angen i gleifion sydd â dementia weld arbenigwyr llawer ynghynt, ac mae angen yr arbenigedd ym mhobman, yn ôl adroddiad gan bwyllgor trawsbleidiol o aelodau seneddol.
Maen nhw'n dweud bod angen gwella'r gwasanaethau sydd ar gael, gan fod diagnosis cynnar mor bwysig.
Un o gasgliadau adroddiad y pwyllgor yw nad yw 60% o bobl yng Nghymru sy'n dangos arwyddion o ddementia byth yn cael cadarnhad meddygol ffurfiol fod y cyflwr arnyn nhw.
Dywedodd Gweinidog Iechyd Llywodraeth Cymru, Lesley Griffiths, y byddai'n ystyried yr adroddiad sydd yn amcangyfrif bod 27,000 o bobl â dementia heb dderbyn diagnosis yng Nghymru.

'Profion cof cymhleth'

Yn ôl Yr Athro Bob Woods o Brifysgol Bangor, sy'n arbenigwr ar seicoleg glinigol pobl hŷn, y brif broblem yw cyfnod y broses asesu.
"Nid y broblem fwyaf yw pa mor hir mae'n cymryd i rywun cael ei weld gan y clinig cof ond pa mor hir yw'r broses asesu," meddai.
media captionMae Dr Dewi Evans yn gyn ymgynghorydd meddygaeth plant, ac mae gan ei fam ddementia.
"Mae'r broses hon yn newid o ardal i ardal ac mae 'na rwystrau gwahanol.
"Ambell waith mae'n anodd trefnu sgan ar yr ymennydd ac ambell waith y broblem yw nad yw gwasanaethau seicoleg glinigol ar gael i gynnal profion cof cymhleth."
Canfu'r adroddiad gan Grŵp Trawsbleidiol Seneddol Dementia (APPG) fod amseroedd aros am wasanaethau cof yn y Deyrnas Unedig - sy'n rhan allweddol o'r broses ddiagnosis - yn amrywio o rai wythnosau i dros flwyddyn.
Ar gyfartaledd yr amser aros oedd o leiaf tri mis.

'Meddygon teuluol'

Mae'r APPG yn galw am wasanaethau i wella.
Dywedodd llefarydd ar ran Llywodraeth Cymru fod y Gweinidog Iechyd, Lesley Griffiths yn croesawu'r adroddiad ac y byddai'n "ystyried y canfyddiadau ac ymateb maes o law".
Dywedodd y Barwnes Sally Greengross, cadeirydd y pwyllgor: "Mae angen inni flaenoriaethu bod pobl â dementia yn derbyn diagnosis cynnar ac mae gwasanaethau cof yn rhan allweddol o'r broses hon."
Yn ddiweddar mae Prif Weinidog Llywodraeth y DU, David Cameron, wedi cydnabod y pwysigrwydd o wella ansawdd gofal pobl â dementia.
"Bydd gwella cyfraddau diagnosis yn golygu y bydd mwy o bobl â dementia yn gallu cael at driniaeth a chymorth i helpu nhw a'u teuluoedd wella ansawdd eu bywydau."
Dywedodd Jeremy Hughes, Prif Weithredwr Cymdeithas Alzheimer: "Heddiw rydym wedi clywed bod nifer o bobl yn cael eu siomi gan wasanaethau sydd i fod i'w helpu i dderbyn diagnosis dementia amserol.
"Mae angen i Aelodau Seneddol i gysylltu â gwasanaethau iechyd lleol a meddygon teuluol i'n helpu canfod beth sy'n digwydd ar y lefel leol ar draws y DU."

Straeon perthnasol

  • Trallod Dementia yn chwalu breuddwyd ymddeol