'Angen ymchwiliad i gamymddwyn yr heddlu'

Elfyn Llwyd
Image caption Bydd Mr Llwyd yn dadlau y dylai pwerau dros y wasg yng Nghymru gael eu datganoli.

Fe fydd yna gynnig brys yng nghynhadledd Plaid Cymru ddydd Sadwrn yn galw am ymchwiliad newydd i drychineb Hillsborough.

Mae'r cynnig brys yn croesawu cyhoeddi'r adroddiad ar Hillsborough, gan estyn cydymdeimlad i'r holl bobl gafodd eu heffeithio, ac yn galw am ymchwiliad i gamymddwyn gan yr heddlu.

Fe wnaeth yr adroddiad ddatgelu bod heddlu De Efrog wedi colli rheolaeth o'r sefyllfa, a'u bod nhw wedyn wedi ceisio celu'r gwir.

Mae'r cynnig yn galw am gwest newydd ac i ystyriaeth gael ei rhoi i erlyn y rheini sydd dan amheuaeth o newid datganiadau er mwyn ceisio rhoi'r bai am yr hyn ddigwyddodd ar gefnogwyr Lerpwl.

Dywedodd Elfyn Llwyd AS Dwyfor Meirionnydd mewn cyfweliad ar BBC Radio Cymru bod yr hyn gafodd ei ddatgelu yn yr adroddiad yn "warthus" ac y dylai'r rheini sy'n cael eu hamau o fod wedi ymddwyn mewn ffordd annerbyniol gael eu herlyn, gan fod yr achos wedi rhoi ergyd i "awdurdod moesol y wladwriaeth".

Pwerau dros y wasg

Fe fydd Mr Llwyd, arweinydd Plaid Cymru yn San Steffan, yn gwneud araith yn y prynhawn, lle mae disgwyl iddo ddweud bod penodiad yr ysgrifennydd diwylliant newydd yn rheswm dros obeithio y bydd pwerau dros y wasg yng Nghymru yn cael eu datganoli.

Fe fydd yn dweud bod angen sicrhau dyfodol S4C, gan fynegi ei anghytundeb efo'r ffordd y gwnaeth Jeremy Hunt dorri cyllid y sianel a newid y ffordd mae'r arian yn cael ei ddosbarthu iddi, drwy ddeddfu mai arian drwydded y BBC fyddai'n talu amdani yn y dyfodol.

Bydd Mr Llwyd hefyd yn galw ar fwy o bwerau i gael eu datganoli o San Steffan i Gymru, gan ddweud bod y bleidlais 'Ie' yn refferendwm 2011 yn rhoi mandad iddo wneud hynny.

Yn ogystal â phwerau'r wasg, mae o am weld system gyfiawnder pobl ifanc yn cael ei ddatganoli, gan ychwanegu ei fod yn credu bod Cymru angen ei awdurdodaeth gyfreithiol ei hun.

Bydd araith gan Lywydd Plaid Cymru, Jill Evans ASE, yn cloi'r gynhadledd.

Straeon perthnasol

Cysylltiadau Rhyngrwyd

Dyw'r BBC ddim yn gyfrifol am safleoedd rhyngrwyd allanol.