Anrhydeddau i ddau filwr o Gymru am eu gwasanaeth yn Afghanistan

Reifflwr Matthew Wilson Image copyright Shane Wilkinson
Image caption Reifflwr Matthew Wilson yn dal yr helmed a achubodd ei fywyd

Mae milwr o Gymru a gafodd ei saethu yn ei ben wrth geisio amddiffyn cyd-filwr yn Afghanistan wedi cael ei anrhydeddu gyda'r Groes Filwrol.

Roedd Reifflwr Matthew Wilson, 21 oed o Aberystwyth, yn gwasanaethu gyda Marchfilwyr y Frenhines yn nhalaith Helmand ym mis Hydref y llynedd pan saethodd rhywun at y criw.

Cafodd un milwr ei saethu yn ei goes ac fe redodd Mr Wilson er mwyn ceisio atal y dyn rhag saethu eto, ond fe daniodd ergyd arall a darodd ei helmed a'i daro'n anymwybodol.

'Cur pen'

"Roedd yna sŵn crac enfawr ac fe gafodd fy mhen ei daro i'r ochr," meddai.

"Roedd un o'r criw wedi gweld llwch yn tasgu o fy helmed, a minnau'n disgyn i'r llawr, ond dydw i ddim yn cofio dim byd am y peth.

"Y peth cyntaf dwi'n ei gofio yw deffro gyda chur pen mawr.

"Fel milwr, rwy'n gwybod beth fyddai paratoadau'r dyn cyn saethu, ac mae'n rhaid mai camgymeriad bach - llithriad o'r ysgwydd efallai - olygodd ei fod wedi taro fy helmed yn lle fy wyneb."

Yn rhyfeddol, llwyddodd Matthew i godi ar ei draed a dianc rhag y dyn cyn cyrraedd gwarchodan.

Dywedodd wrth weddill yr uned lle'r oedd y dyn, ac fe lwyddwyd i danio yn ôl ato gan niwtraleiddio'r gelyn.

Palas Buckingham

Mae'r enwebiad swyddogol a gafodd Mr Wilson am y Groes Filwrol yn darllen fel a ganlyn:

"Roedd dewrder Wilson, ei hunanfeddiant dan ymosodiad y gelyn a'i benderfyniad, ac yntau wedi bod yn llythrennol o fewn trwch blewyn o farwolaeth, yn ddim llai nag eithriadol.

"Lle byddai llawer wedi chwalu o dan bwysau, sioc neu ofn, fe gododd Wilson i wynebu'r her a brwydro'n ôl.

"Mae'r dyn ifanc yma yn esiampl wych o wrhydri amlwg sydd prin yn cael ei weld yn wyneb perygl o'r fath."

Mae mam a chwaer Mr Wilson, Deborah a Rosie, yn dal i fyw yn Aberystwyth, ac maen nhw'n awyddus i gael ei weld yn derbyn ei anrhydedd gan y Frenhines.

Caiff y Groes Filwrol ei roi i bob rheng o'r Llynges Frenhinol, y Môr-filwyr Brenhinol, y Fyddin a'r Awyrlu Brenhinol fel cydnabyddiaeth o ddewrder rhagorol yn ystod gweithgareddau yn erbyn y gelyn.

'Meithrin perthynas'

Bydd milwr arall o Gymru hefyd yn derbyn anrhydedd wrth i Sarjant Matthew Perry o Gasnewydd dderbyn Clod y Frenhines am Wasanaeth Gwerthfawr (QCVS).

Bu'n gweithio i ddatblygu a mentora llu Heddlu Afghan Lleol yn ninas Nahr-e-Saraj, a chafodd ei enwebu am "drin y bobl leol gyda phroffesiynoldeb a gostyngeiddrwydd gan ennyn eu parch, ymddiriedaeth a chyfeillgarwch".

Dywedodd y tad 28 oed o ardal Maendy: "Fe ddechreuon ni drwy hyfforddi wyth o bobl leol i greu heddlu lleol....fe aethon ni ymlaen i feithrin perthynas gyda'r trigolion ac fe arweiniodd hynny am fwy o'r pentrefwyr yn rhoi gwybodaeth i'n cynorthwyo."

Cysylltiadau Rhyngrwyd

Dyw'r BBC ddim yn gyfrifol am safleoedd rhyngrwyd allanol.