Cyfle i weld a thrafod dyfodol 'Gardd Yr Arglwydd' yn Rhuthun

Gerddi'r tŷ, sydd yn Stryd y Castell yn Rhuthun
Image caption Mae'r ardd wedi'i lleoli y tu ôl i Nantclwyd y Dre, tŷ trefol ffrâm-bren hynaf Cymru

Mae gerddi tŷ hanesyddol yng Ngogledd Cymru ar agor i'r cyhoedd am y tro cyntaf.

Bydd y diwrnod ddydd Sadwrn yn cynnig cyfle i weld 'Gardd yr Arglwydd' a mynegi barn ynglŷn â'i hadfer yn Nantclwyd y Dre, Rhuthun, Sir Ddinbych.

Dydi'r ardd ddim wedi bod ar agor i'r cyhoedd o'r blaen.

Does neb wedi gwneud unrhyw beth iddi ers degawdau chwaith.

Mae'r ardd wedi'i lleoli y tu ôl i Nantclwyd y Dre, tŷ trefol ffrâm-bren hynaf Cymru.

Mae wedi ei chofrestru gyda Cadw, gwasanaeth amgylchedd hanesyddol Llywodraeth Cymru, fel gardd restredig Gradd II, ac sydd o arwyddocâd cenedlaethol.

Cynllun adfer

Gelwid hi'n wreiddiol yn Erw'r Arglwydd, ac fe'i sefydlwyd fel perllan a gardd lysiau ar gyfer Reginald de Grey o Gastell Rhuthun yn 1282, wedi ei ryfelgyrch yn erbyn Llywelyn ap Gruffydd, Tywysog olaf y Gymru annibynnol cyn iddi gael ei gorchfygu gan Edward I

Image caption Dechreuwyd adeiladu tŷ trefol ffrâm bren hynaf Cymru yn 1435-6.

Wedi cais llwyddiannus i Gronfa Dreftadaeth y Loteri, â grant o £26,100, wedi ei ddyfarnu i Wasanaeth Treftadaeth Sir Ddinbych ar gyfer datblygu cynlluniau i adfer Gardd Yr Arglwydd.

Nod y prosiect ar hyn o bryd yw casglu gwybodaeth hanesyddol am yr ardd a gweithio gyda'r gymuned leol i lunio cynllun adfer.

Dywedodd Jennifer Stewart, Pennaeth Cronfa Dreftadaeth y Loteri yng Nghymru: "Rydym wedi dyfarnu llwyddiant rownd-gyntaf mewn cydnabyddiaeth o botensial y prosiect, a'r budd a allai ddod i'r ardal leol yn ei sgil.

"Mae cystadleuaeth enfawr am ein grantiau, felly mae ar Wasanaeth Treftadaeth Sir Ddinbych angen yn awr i ddatblygu ei gynlluniau'n llawn er mwyn cystadlu am ddyfarniad cadarn."

Dywedodd Wendy Williams o Brosiect Adfer Gardd yr Arglwydd: "Mae'r ardd yn drysor cudd gwirioneddol.

"Bydd ei hadfer yn diogelu ac yn ychwanegu at dreftadaeth ddiwylliannol gyfoethog Rhuthun."

Straeon perthnasol

Cysylltiadau Rhyngrwyd

Dyw'r BBC ddim yn gyfrifol am safleoedd rhyngrwyd allanol.