BBC Cymru Fyw

Delweddau enfawr yn dathlu diwydiant llechi Gwynedd

Published
image captionMae delweddau sydd wedi eu hysbrydoli gan ardaloedd llechi'r gogledd wedi eu gosod ar y tirwedd yn rhai o drefi a phentrefi Gwynedd fel gweithiau celf. Mae'r darluniau yn dangos pwysigrwydd y diwydiant o hyd i'r ardal sy'n ceisio sicrhau Statws Treftadaeth y Byd Unesco. Mae'r ddelwedd yma o chwarelwr yng Nghwmorthin, Blaenau Ffestiniog
image captionGwaith yr artist Bob Mitchell o Loegr yw'r casgliad sy'n symbylu dylanwad y diwydiant ac aberth y gweithwyr i’w crefft. Ar ddechrau'r 20fed Ganrif cafodd tua 17,000 o bobl eu cyflogi yn y diwydiant a fyddai'n cynhyrchu hanner miliwn tunnell o lechi to a oedd ar un adeg yn 92% o ddenudd toi'r DU. Mae'r llun yma yn ardal Maenofferen ym Mlaenau Ffestiniog.
image captionBu i Bob Mitchell yn ymweld â Blaenau Ffestiniog ar ddamwain yn 2010, a dyma ddechrau perthynas efo’r ardal, y diwydiant a’r diwylliant sydd wedi esblygu ohono. Mae'r delweddau hyd at 50 troedfedd o uchel ac i'w gweld yn ardal Blaenau Ffestiniog, fel yr un yma ar hen adeilad ym Maenofferen, yn Llanberis, Bethesda, Corris a hen chwareli eraill ar draws y gogledd.
image captionRoedd y gwaith celf yma yn ddathliad o Geudyllau Llechi Llechwedd a 40 mlynedd yr Amgueddfa Lechi Cenedlaethol yn 2012. Dywed yr artist bod tref Blaenau Ffestiniog yn "dangos yn well nag unlle arall ym Mhrydain pa mor enfawr oedd y chwyldro diwydiannol". Mae'r llun yma hefyd i'w weld ym Maenofferen.
image caption“Am le rhyfeddol!" oedd disgrifiad Mr Mitchell o Flaenau Ffestiniog pan yrrodd drwy'r dref gyntaf. "Roedd y cymylau glaw yn drwm ar y mynyddoedd a’r pentyrrau anferth o wastraff llechi sy’n pwyso dros y dref." Mae'r darlun yma o chwarelwr yn gweithio i'w weld yng Ngheudyllau Llechi Llechwedd ym Mlaenau Ffestiniog
image captionMae ei waith yn cael ei ddisgrifio fel bod yn gyfoes a dros dro. "Bydd yn cael ei erydu gan y tirwedd a'r tywydd," meddai. "Bu i lawer o ddynion golli eu bywydau yn gweithio yn y chwareli ac mae dirywiad araf y gwaith yn cynrychioli hyn. Roeddwn eisiau gwneud y dynion sy’n dal i gloddio’r graig yn rhan o’r tirwedd bu i’w rhagflaenyddion - ac yn aml eu cyndeidiau - ei greu. Roeddwn am i’r amodau dyrys effeithio’r darluniau bregus." Mae'r gwaith yma i'w weld yn ardal Corris.
image captionAc mae'r llun yma hefyd yn ardal Corris. Pan fydd y gwaith wedi ei gwblhau, bydd casgliad o ddarluniau sy’n cynrychioli’r diwydiant llechi yn yr ardal yn cael ei gyflwyno i Gyngor Gwynedd gyda’r bwriad o’i arddangos yn Amgueddfa ac Oriel Gwynedd. Cefnogwyd y cynllun gan Gyngor Celfyddydau Cymru, J.W Greaves – Llechwedd, Cyngor Gwynedd, Awdurdod Parc Cenedlaethol Eryri a Llywodraeth Cymru.