Prifysgol Glyndŵr yn astudio tanau bwriadol yn Wrecsam

Car ar dân Image copyright North Wales Fire
Image caption Roedd 88 (58%) allan o 151 o danau cerbyd bwriadol yn y gogledd yn 2012 yn Wrecsam

Mae ymchwilwyr yn ceisio darganfod pam bod cymaint o danau bwriadol yn cael eu cynnau yn ardal Wrecsam.

Roedd dros hanner (58%) o danau cerbyd bwriadol yng ngogledd Cymru y llynedd yn Wrecsam, tra bod 39% o bob math o danau bwriadol yn yr ardal.

Mae Gwasanaeth Tân ac Achub Gogledd Cymru wedi comisiynu Prifysgol Glyndŵr i ymchwilio i'r broblem, a'r gobaith yw y bydd yn adrodd yn ôl erbyn diwedd 2013.

Mae ymchwilwyr yn gobeithio cyfweld troseddwyr fel rhan o'r prosiect.

Mae tua 20% o bobl yng ngogledd Cymru yn byw yn ardal Cyngor Wrecsam ond dechreuwyd 39% o'r 952 tân bwriadol yn y rhanbarth yn yr ardal.

Cerbydau

Mae ffigurau o Wasanaeth Tân ac Achub Gogledd Cymru ar gyfer 2012 hefyd yn dangos mai allan o 151 o danau cerbyd bwriadol ar draws y rhanbarth, roedd 88 (58%) yn Wrecsam.

Dywedodd Paul Whybro, rheolwr diogelwch cymunedol ar gyfer Wrecsam a Sir y Fflint, bod y siroedd hynny yn aml yn gweld niferoedd uwch o danau bwriadol nag ardaloedd eraill o ogledd Cymru oherwydd bod nifer eu poblogaeth yn uwch.

Ond tra bod nifer y tanau bwriadol yn Wrecsam wedi gostwng y llynedd, roedd cyfran y tanau bwriadol yn dal i sefyll allan, meddai.

Ychwanegodd: "Pam bod hyn yn digwydd yn Wrecsam? Beth sy'n gwneud Wrecsam yn wahanol?

"Gallaf eistedd a dyfalu am beth y gallai'r rhesymau fod ond nes i chi gael astudiaeth a gyfansoddwyd yn briodol i roi tystiolaeth wirioneddol neu sydd yn eich cyfeirio tuag at rai casgliadau ni allwch ddechrau gwario arian ar fympwy am eich bod yn credu ei fod yn hyn a'r llall."

Teimladau pobl leol

Nid yw'r gwasanaeth dân wedi datgelu cost yr astudiaeth, ond mae'n gobeithio y bydd yn cael ei rannu rhyngddo'i hun, Prifysgol Glyndŵr a Chyngor Wrecsam.

Dywedodd y byddai'r astudiaeth yn cyfweld asiantaethau megis yr heddlu a'r cyngor "gan gasglu gwybodaeth o gymaint o ffynonellau gwahanol ag sy'n bosib".

Dywedodd Iolo Madoc-Jones, prif ddarlithydd Prifysgol Glyndŵr ym maes cyfiawnder troseddol, bod llawer o'r ymchwil blaenorol ar danau bwriadol wedi bod yn "fesurol".

Ond roedd llai o wybodaeth am sut roedd pobl leol yn teimlo a beth roeddent yn credu dylai gael ei wneud am y peth.

Dyweodd bod y tîm yn gobeithio siarad gyda throseddwyr a "phobl sydd wedi datgan diddordeb yn y math yna o beth".

"Ac rydym yn gobeithio clywed ganddynt pam wnaethon nhw roi'r gorau i wneud hyn," ychwanegodd.

Plant

Mae'r ymchwilwyr hefyd yn gobeithio darganfod pam bod tanau yn diddori plant gymaint, er i'r gwasanaeth tân bwysleisio nad oedd pob tân bwriadol yn cael ei ddechrau gan blentyn.

Mae myfyrwyr prifysgol hefyd wedi dyfeisio "fforwm theatr" rhyngweithiol i ddysgu mwy am agweddau myfyrwyr ifanc tuag at danau bwriadol, a bydd y gwaith ymchwil yn ffurfio rhan o'r astudiaeth.

Yn y cyfamser mae darn theatr a gomisiynwyd gan Wasanaeth Tân ac Achub Gogledd Cymru yn cael ei pherfformio i ddisgyblion o unedau cyfeirio ac ysgolion uwchradd yn Wrecsam ar ddydd Gwener.

Dywedodd Gary Brandrick, uwch reolwr diogelwch tân Gwasanaeth Tân ac Achub Gogledd Cymru: "Mae tanau bwriadol yn ardal Wrecsam wedi bod yn broblem am nifer o flynyddoedd, ac rydym bob amser yn ceisio edrych ar ffyrdd newydd ac arloesol o rybuddio pobl ifanc y gall tanau bwriadol gael canlyniadau difrifol iawn."

Cysylltiadau Rhyngrwyd

Dyw'r BBC ddim yn gyfrifol am safleoedd rhyngrwyd allanol.