BBC Cymru Fyw

INC: Hanes newyddiaduraeth Gymreig

Published
image copyrightother
image captionNos Sul bydd Jan Morris yn siarad â'i mab, y Prifardd Twm Morys, am ei chyfnod fel gohebydd tramor a'i phrofiad o newyddiadura o lethrau Everest

Bydd yr ŵyl gynta' o'i bath yn cael ei chynnal yng Nghaernarfon dros y penwythnos i ddathlu newyddiaduraeth y gorffennol a'r dyfodol.

Dros y tridiau, bydd 'na drafodaethau ar sut mae'r byd newyddiadurol yn esblygu oherwydd technoleg a'r we.

Fe fydd 'na hefyd sylw i hanes y dre' fel canolbwynt i'r byd print yng Nghymru hyd at yr Ail Ryfel Byd.

Roedd Caernarfon wedi tyfu'n sgil y diwydiant llechi, gan olygu fod cynnydd sylweddol ym mhoblogaeth y dref a'r pentrefi cyfagos - ac o'r herwydd, roedd 'na gymdeithas lewyrchus iawn. Ond edwinodd y busnes argraffu wedi'r Ail Ryfel Byd.

Ddiwedd y ganrif ddiwethaf, datblygodd y diwydiant ffilm yn sgil sefydlu S4C a daeth bwrlwm i strydoedd Caernarfon unwaith eto gyda dyfodiad criwiau a chwmnïau teledu. Mae nifer o'r cwmnïau bychain wedi eu llyncu bellach gan gwmnïau mwy.

'Dathlu diwylliant'

image copyrightother
image captionMae'r digwyddiad yn cynnwys arddangosfa o waith y cartwnydd Mumph, a ddaeth yn gyfrannwr cyson i’r Independent, y Times a'r Western Mail

Ond bu Caernarfon yn ganolbwynt i'r byd cyfathrebu am yn agos i ddwy ganrif a nod Penwythnos INC yw dathlu'r diwylliant hwnnw, ac edrych tua'r dyfodol trwy holi drwy ba gyfrwng y mae pobl Caernarfon yn dweud eu stori erbyn hyn.

Yn ôl trefnwyr y digwyddiad, Galeri Caernarfon: "Y we yw'r cyfrwng modern i bobl ddweud eu stori bellach. Adlewyrchir hynny yn INC drwy i'r penwythnos ddechrau gyda sesiwn Twitter ar y prynhawn Gwener.

"Bydd y penwythnos yn cloi nos Sul wrth glywed stori ryfeddol yr ymgyrch i goncro Everest a rhan newyddiadurwr dylanwadol o Gymru yn y digwyddiad hwnnw mewn cyfnod cyn ffonau symudol na chyfrifiadur!

"Gobaith Galeri ydi y bydd y penwythnos hwn yn rhoi blas am fwy o ddigwyddiadau ehangach i ddathlu a thrafod ein traddodiad newyddiadurol ac y bydd INC yn datblygu'n ddigwyddiad blynyddol."

Mae Galeri yn dweud fod pethau eisoes yn edrych yn addawol ar gyfer gŵyl arall yn 2014.