30% o blant pump oed yn rhy dew

plentyn gordew Image copyright SPL
Image caption Mae 34% o blant pump oed ym Merthyr Tudful dros eu pwysau neu'n ordew

Mae adroddiad newydd Iechyd Cyhoeddus Cymru yn dweud bod bron i 30% o blant pump oed yng Nghymru naill ai dros eu pwysau neu'n ordew.

Daw'r adroddiad ar ôl astudio mesuriadau o fynegai mas y corff, neu BMI. Mae ffigwr o rhwng 18.5 a 25 yn cael ei ystyried yn iach, rhwng 25 a 30 yn golygu bod y person dros eu pwysau, a dros 30 yn ordew.

Dengys y ffigyrau bod un o bob wyth plentyn pump oed yng Nghymru yn cael eu hystyried yn ordew.

Mae'r broblem ar ei gwaethaf ym Merthyr Tudful a Rhondda Cynon Taf, gyda 34% yn rhy dew ym Merthyr a 32% yn RCT.

Dros Gymru gyfan mae cyfartaledd o dros 28% naill ai dros eu pwysau neu'n ordew, ac mae hynny'n waeth na Lloegr (23%) ac yn uwch nag unrhyw un o ranbarthau unigol Lloegr.

Fe ddaw'r canfyddiadau o'r Rhaglen Mesur Plant gan Iechyd Cyhoeddus Cymru (ICC). Mae'r rhaglen wedi casglu gwybodaeth am daldra a phwysau 29,400 o blant oedran derbyn yng Nghymru yn ystod y flwyddyn ysgol 2011/12.

'Peri pryder'

Dywedodd Dr Ciarán Humphreys, ymgynghorydd iechyd y cyhoedd gydag ICC:

"Dyma'r tro cyntaf yr ydym wedi cael darlun clir o'r ffordd y mae plant yng Nghymru yn tyfu ac er bod y prif ffigyrau'n peri pryder, mae hyn yn rhywbeth y gellir ei wyrdroi.

"Mae'n rhaid i ni gael ymateb gan bob sector mewn cymdeithas yn cynnwys iechyd, addysg a'r cymunedau lleol eu hunain er mwyn sicrhau bod ein plant yn gallu mabwysiadu ffordd iach o fyw.

"Gall hyn fod yn unrhyw beth o wneud ein cymunedau'n fwy addas i gerddwyr a beicwyr, i leihau mynediad i fwyd brys afiach gerllaw ysgolion."

Y peth pwysig, medd Dr Humphreys, yw safoni mesur plant er mwyn cael darlun clir o'r hyn sy'n digwydd, a dyna oedd nod y Rhaglen Mesur Plant.

"Cyn y rhaglen, roedd plant yn cael eu mesur mewn ffyrdd gwahanol ac ar adegau gwahanol o'r flwyddyn, oedd yn golygu ei bod yn anodd cymharu ardaloedd o Gymru," ychwanegodd.

"Am y tro cyntaf mae gennym ddata ar ordewdra ymysg plant ar lefel leol ar draws Cymru er mwyn mesur ein cynnydd yn erbyn y mater pwysig hwn yn ymwneud ag iechyd y cyhoedd."

'Camau cadarnhaol'

Roedd prif swyddog meddygol Cymru, Dr Ruth Hussey, yn croesawu'r adroddiad er gwaetha'r ystadegau, ac roedd yn hyderus bod modd gwella'r sefyllfa.

Dywedodd: "Mae cael gwybodaeth dda yn sylfaen gweithredu effeithiol i sicrhau twf iach ymysg plant ac i leihau gordewdra mewn plentyndod.

"Mae'r adroddiad hwn yn llinell sylfaen ar gyfer gallu monitro ein cynnydd fel cenedl ac yn fwy lleol i'r dyfodol.

"Rydym wedi gwneud rhai camau cadarnhaol yng Nghymru, fel rhaglen y blynyddoedd cynnar, Dechrau'n Deg, ymgyrch Newid am oes a Chynlluniau Ysgolion Iach - Rhwydwaith Cymru, sydd bellach wedi cael ei ymestyn i leoliadau cyn ysgol; yn ogystal â gweithio ar lefel y DU ar faterion fel labelu pecynnau bwyd.

"Mae Llywodraeth Cymru wedi ymrwymo i gefnogi twf iach a lleihau gordewdra trwy ystod o weithredoedd, yn arbennig yn ymwneud â'r achosion craidd fel tlodi."

Straeon perthnasol