Ffurflenni Saesneg: angen newid y sefyllfa "ar frys"

Meri Huws
Image caption Mae Comisiynydd y Gymraeg yn dweud bod hyn yn 'fater sylfaenol cyfansoddiadol'

Mae Comisiynydd y Gymraeg Meri Huws wedi dweud y bydd yn rhoi pwysau ar frys ar Ysgrifennydd Cymru a Llywodraeth Prydain i adolygu'r holl ddeddfau sydd yn ystyried y Gymraeg yn llai ffafriol na'r Saesneg.

Mae ei sylwadau ar Newyddion 9 yn dod ar ôl i drefnydd angladdau ddweud fod ffurflen amlosgi ar gael yn uniaith Saesneg yng Nghymru.

Mae Meri Huws yn dweud ei bod hi'n ymwybodol o'r sefyllfa ac wedi bod yn trafod y mater gyda Llywodraeth San Steffan ers cychwyn yn y rôl.

"Mae'n amlwg bod y drafodaeth yn symud ymlaen nawr ac rydyn ni wedi gweld ymatebion positif ar lawr y senedd prynhawn ma.

Mater sylfaenol

"Rydw i yn gobeithio y byddwn i yn edrych ar y rhain ond hefyd ar ffurflenni eraill megis cofrestru genedigaethau, marwolaethau, tystysgrifau yn ymwneud a phriodas.

"Dyw hwn ddim yn fater bach. Mae'n fater mawr ac mae na fater sylfaenol cyfansoddiadol fan hyn."

Roedd hi hefyd yn siarad ar ôl ffrae ynglŷn â phresgripsiwn yn y Gymraeg yng ngogledd Cymru.

Ddydd Llun roedd Aled ac Alys Mann, o'r Felinheli wedi gorfod mynd yn ôl at y feddygaeth i gael presgripsiwn yn Saesneg am fod yr un yn Gymraeg wedi ei wrthod gan archfarchnad Morrisons.

Mae Meri Huws yn dweud bod yna rhai deddfau yn atal pobl rhag defnyddio'r Gymraeg a bod angen i'r Weinyddiaeth Gyfiawnder ddeall bod gan yr iaith statws swyddogol yma.

Mewn cyfweliad ar Newyddion 9 mae'n gwadu nad yw hi yn gwneud ei gwaith yn iawn gan ddweud ei bod yn ffyddiog y bydd y sefyllfa yn cael ei datrys.

"Mae na sylw wedi bod yn gyhoeddus i hyn yn ystod yr wythnos yma. I ni yn pwyso ac wedi bod yn pwyso a dw i'n credu y gwelwn i nawr newid."

Ystyried ffurflenni dwyieithog

Mi ddywedodd llefarydd ar ran y Weinyddiaeth Gyfiawnder y bydden nhw'n ystyried y mater:

"Rydym yn derbyn pa mor bwysig yw darparu'r ffurflenni hyn mewn ieithoedd gwahanol oherwydd yr angen iddyn nhw fod yn hygyrch ac yn ddealladwy.

"Dyna pam y byddwn yn ystyried darparu ffurflenni amlosgi dwyieithog fel rhan o ymgynghoriad ar reoliadau amlosgi."

Straeon perthnasol