Chwarter canrif ers trychineb Hillsborough

Cyhoeddwyd

Mae chwarter canrif wedi mynd heibio ers i 96 o gefnogwyr clwb pêl-droed Lerpwl gael eu gwasgu i farwolaeth ar deras Leppings Lane yn stadiwm Hillsborough.

Bob blwyddyn mae gwasanaeth coffa yn cael ei gynnal yng nghartef y cochion yn Anfield i gofio'r rhai fu farw.

Mi gafodd gêm rownd gyn derfynol cwpan Lloegr rhwng Lerpwl a Nottingham Forest ei chanslo wedi chwe munud wedi iddi ddod i'r amlwg bod trychineb ar y gweill.

Dros y penwythnos mi gychwynodd pob gêm bêl-droed yng Nghynghreiriau Lloegr saith munud yn hwyr er parch i'r meirw.

Brynhawn dydd Mawrth yn Anfield mi fydd gwasanaeth arbennig yn cael ei gynnal o flaen y Kop i goffhau'r 96 cefnogwr gollodd eu bywydau yn Sheffield.

Un oedd ynghanol y dorf ar y Leppings Lane ar y diwrnod hwnnw oedd Mark Williams o Dremadog:

"'Dw i'n cofio'r gêm yn dechrau, canu a gweiddi a phetha. 'Dw i'n cofio Peter Beardsley yn hitio'r bar ar ôl dau, dri munud. Ond pryd hitiodd o'r bar, doedd neb methu symud a cheerio na'm byd.... Roedd rhywbeth ddim yn teimlo'n iawn.

Disgrifiad, Gethin Morris Williams fu'n holi rhai o'r Cymry oedd yn Hillsborough am eu hatgofion nhw.

"Mewn ffordd rhyfedd, doedd dim gweiddi a canu a phethau. Roedd pobl yn dechrau sgrechian a trio symud, a doedd na'm math o symud. Yn amlwg iawn ac yn sydyn iawn, roedd rhywbeth yn wahanol.

"I'r diwrnod yma, dwi ddim yn cofio sut y dois i allan. Rhywsut neu'i gilydd, 'dw i 'di dod ar y cae tu ôl y gôl. 'Dw i'n cofio actually iste ar y gwair ar y cae, a jyst edrych o 'nghwmpas.

"Mi ffonies i adre, ac mi atebodd Dad. A'r unig beth ddwedais i ''Dw i'n iawn'. Dim ond hynna ddudish i. ''Dw i'n iawn'."

'Effeithio ar Lerpwl i gyd'

25 mlynedd yn ôl, Mairwen Haldane oedd un o brif swyddogion ardan gwasanaethau cymdeithasol dinas Lerpwl.

Wedi iddi glywed am y digwyddiadau yn Sheffield mi aeth ati yn syth i sefydlu llinell gymorth a chanolfan cefnogi i ddioddefwyr Hillsborough.

"Ar y bore dydd Llun, wnaethon ni agor yr Hillsborough Help Centre yn Stanley Park jyst wrth ymyl Anfield, a fan'na oedd y lle i unrhyw un ddwad oedd eisiau siarad, oedd isho jyst ista, isho rhyw siort o help, ac oedd 'na filoedd o bobl yn dwad.

Disgrifiad o’r llun, Roedd munud o dawelwch i gofio am y 96 cyn gêm Lerpwl yn erbyn Man City ddydd Sul

"Dim jyst y teuluoedd oedd wedi colli'u rhieni, hogia oedd wedi bod yn y match, genod oedd wedi bod yn y match, pobl oedd yn dilyn ffwtbol o bell a meddwl 'be os basa fi 'di bod yna'.

"Oedd o 'di effeithio ar gymaint o bobl, a wedi effeithio ar Lerpwl i gyd, a deud y gwir."

Heb os, mae trychineb Hillsborough wedi gadael ei marc ar ddinas Lerpwl. Mae Grace Scott wedi byw yno ers bron i 40 mlynedd. Tan dair blynedd yn ôl, roedd hi'n gweithio fel nyrs yn y ddinas ac yn rhinwedd ei swydd fe ddaeth hi ar draws rhai o'r teuluoedd wnaeth ddioddef:

"Dwi di nyrsio perthnasau pobl oedd wedi colli un o'u perthnasau ac wedi nyrsio un hogyn oedd yn Hillsborough ar y pryd.

"Wrth gwrs, mae 'na gwmwl mawr ar benna pobl, pobl yn dioddef yn ofnadwy, ddim yn physical ond mental health. Mae pobl yn dal i ddioddef yn ddifrifol ynghylch be ddigwyddodd."

Gyda'r cwest yn Warrington i'r hyn ddigwyddodd ar deras Leppings Lane wedi ei ohirio am wythnos, fe fydd gan deuluoedd y 96 gyfle i gofio'u hanwyliaid yn ystod y gwasanaeth coffa yn Anfield.

Yn ystod y gwasanaeth blynyddol, mae sgarffiau gan gefnogwyr timau ar draws y byd yn cael eu gosod ar y cae - arwydd, fel y dywed anthem enwog clwb Lerpwl "You'll Never Walk Alone", bod y gymuned bel droed yn cyd alaru gyda nhw.

Straeon perthnasol

Hefyd gan y BBC