BBC Cymru Fyw

Cwis Datganoli Cymru Fyw

Published
image caption1. Un hawdd i ddechrau. "Bore da, ac mae hi'n fore da iawn yng Nghymru" - geiriau pwy?
image captionDyma eiriau enwog Ysgrifennydd Cymru, Ron Davies wedi i'r bleidlais dros sefydlu'r Cynulliad gael ei hennill o drwch blewyn.
image caption2. Am faint fuodd Alun Michael yn Ysgrifennydd Cyntaf Cymru?
image caption9 mis - roedd yn y swydd o 12 Mai 1999 hyd at 9 Chwefror 2000. Roedd yna gryn aniddigrwydd ynglŷn â'r ffordd cafodd Mr Michael ei ddewis i arwain y Blaid Lafur yng Nghymru. Er mai Rhodri Morgan oedd y dewis poblogaidd, llwyddodd Mr Michael i sicrhau cefnogaeth yr undebau.
image caption3. Rod Richards oedd Arweinydd cyntaf y Ceidwadwyr yn y Cynulliad ond fe ymddiswyddodd lai na thri mis fewn i'r tymor cyntaf oherwydd honiad yn ei erbyn. Beth oedd yr honiad?
image captionRoedd Rod Richards wedi ei gyhuddo o ymosod ar fenyw ifanc. Er i lys barn benderfynu ei fod o'n ddieuog, erbyn i'r achos ddod i ben roedd Nick Bourne (uchod) wedi cael ei ddewis fel Arweinydd y Ceidwadwyr yn y Cynulliad. Roedd y berthynas rhwng Mr Bourne a Mr Richards yn un dymhestlog wedi hynny.
image caption4. Arddull areithio pwy oedd fel "robot yn dynwared Glenda Jackson yn chwarae'r Frenhines Victoria" yn ôl Martin Shipton o'r Western Mail?
image captionAt Jane Hutt oedd Mr Shipton yn cyfeirio. Mewn erthygl yn 2002 cyfeiriodd y gohebydd yn benodol at y ffordd roedd hi'n ceisio esbonio newidiadau i'r gwasanaeth iechyd. Dywedodd ei bod hi'n ailgylchu "jargon" oedd wedi ei ysgrifennu gan weithwyr sifil.
image caption5. Yn nhŷ pwy cafodd y 'cynllwyn cyri' ei goginio?
image captionHelen Mary Jones. Ar ôl i Blaid Cymru golli 5 sedd yn etholiad Cynulliad 2003 roedd yna gwestiynau am arweiniad Ieuan Wyn Jones. Lai nag wythnos yn ddiweddarach, ymddiswyddodd Mr Jones fel Llywydd Plaid Cymru ac Arweinydd Cynulliad y blaid ar ôl deall nad oedd yna gefnogaeth gref iddo o ymhlith yr ACau. Roedd yna sôn ar y pryd bod grŵp ohonyn nhw wedi cyfarfod dros gyri i drafod ei ddyfodol.
image caption6. Pwy gyflwynodd y gwelliannau canlynol ar gyfer dadl dros drefniadau eistedd y Cynulliad yn 2003? Roedd y Llywodraeth wedi cynnig bod eu haelodau i gyd yn eistedd efo'i gilydd...
image caption"Heblaw am yn ystod o leiaf un sesiwn lawn y flwyddyn, pan fydd trefn y seddau yn cael eu penderfynu yn ôl oed yr aelodau, gan ddechrau o sedd rhif 9 efo'r ieuengaf..." (mae'r lluniau anifeiliaid yma er mwyn cadw eich diddordeb)
image caption"Heblaw am yn ystod o leiaf un sesiwn lawn y flwyddyn, pan fydd seti yn y siambr yn cael eu penderfynu gan gyfenwau'r aelodau, gan ddechrau o sedd rhif 9 gydag A...
image caption"Heblaw am yn ystod o leiaf un sesiwn lawn y flwyddyn, pan fydd ochr chwith y siambr yn cael ei lenwi gydag aelodau benywaidd a'r seddi ar y dde gan yr aelodau gwrywaidd..."
image captionYr ateb yw Jonathan Morgan. Roedd y Ceidwadwyr a Phlaid Cymru yn ddig iawn am fod y Llywodraeth eisiau trafod mater roedden nhw'n ei ystyried i fod yn ddibwys, cyn bod rhaglen waith wedi cael ei chyflwyno. Cafodd cyfanswm o 801 o welliannau i'r cynnig er mwyn ceisio osgoi dadl ar y mater yn y siambr. Roedd y sefyllfa yn codi cywilydd ar Lywydd y Cynulliad. Dywedodd yr Arglwydd Dafydd Elis-Thomas ar y pryd: "Be ydy'r pwrpas i mi godi yn y bore, brwsio fy nannedd, ymolchi ac eillio er mwyn dod i weithio mewn lle fel hyn?"
image caption7. Fe agorodd adeilad newydd y Cynulliad ei drysau ar Ddydd Gŵyl Dewi yn 2006. Yn 1997 roedd disgwyl iddo gostio £12 miliwn. Beth oedd y gost derfynol?
image caption£70 miliwn. Fe gostiodd y Senedd bum gwaith - neu 580% - mwy na'r disgwyl i'w godi. Y rhesymau gafodd eu rhoi ar y pryd oedd nad oedd y cynllun gwreiddiol wedi cael ei gostio'n iawn a bod angen mesurau diogelwch llymach yn dilyn ymosodiadau Medi 11. Cafodd yr adeilad ei ddylunio gan Richard Rogers (uchod).
image caption8. Pa ddigwyddiad wnaeth arwain at ymddiswyddiad yr AC Plaid Cymru Rhodri Glyn Thomas fel Gweinidog Diwylliant?
image captionYmddiswyddodd Rhodri Glyn Thomas fel gweinidog ym mis Gorffennaf 2008. Roedd o wedi cerdded i mewn i dafarn ym Mae Caerdydd gyda sigâr yn ei law, er bod y gwaharddiad ar ysmygu mewn llefydd cyhoeddus mewn grym ers dros flwyddyn. Yn gynharach yn y mis roedd Mr Thomas wedi cyhoeddi enw'r awdur anghywir yn seremoni Llyfr y Flwyddyn (gweler uchod).
image caption9. Mi gafodd dau AC o'r Democratiaid Rhyddfrydol eu gwahardd ar ôl etholiad 2011. Bu'n rhaid i John Dixon adael yn barhaol - ond pwy gafodd gadw ei sedd?
image captionAled Roberts. Daeth ymchwiliad i'r casgliad bod Mr Roberts wedi cael gwybodaeth anghywir gan y Comisiwn Etholiadol, ac fe gafodd gefnogaeth y Cynulliad a chadw ei sedd. Doedd John Dixon ddim mor lwcus; nid oedd wedi gwirio'r rheolau, yn ôl adroddiad Comisiynydd Safonau'r Cynulliad.
image caption10. Be fydd yn newid yng Nghymru ar Rhagfyr 1, 2015?
image captionO Ragfyr 1 2015 ymlaen, mi fydd yr awdurdodau iechyd yng Nghymru'n gallu cymryd organau unigolion sy'n marw oni bai fod yr unigolyn wedi dweud nad yw'n fodlon gadael i hynny ddigwydd. Cafodd y ddeddf yma ei chefnogi gan y Cynulliad ym mis Gorffennaf 2013 gan olygu mai Cymru oedd y wlad gyntaf yn y DU i basio deddf o'r fath. Yma hefyd cafodd presgripsiynau am ddim eu cyflwyno gyntaf, yn ogystal â'r gwaharddiad ysmygu a chodi tâl am fagiau plastig.
image captionSut wnaethoch chi?