'Angen marchnad i gig ceffyl'

Eurig Eynon
Image caption Eurig Eynon, sydd wedi cael ei orfodi i ddifa rhai cobiau Cymreig am eu cig, oherwydd fod prisiau'r farchnad mor wael

Gyda gor-fagu'n broblem a phrisiau'r farchnad yn isel, mae rhai ffigyrau amlwg ym maes bridio ceffylau yng Nghymru yn credu mai datblygu marchnad i gig ceffyl yw'r unig ffordd i ddatrys yr argyfwng sy'n wynebu'r diwydiant.

Mae un bridiwr adnabyddus - sydd wedi cynrychioli tîm marchogaeth ceffylau Cymru - wedi dweud wrth raglen faterion cyfoes Manylu ar BBC Radio Cymru ei fod e' wedi cael ei orfodi i ddifa rhai cobiau Cymreig am eu cig, oherwydd fod prisiau'r farchnad mor wael.

Yn wreiddiol o Gwm Gwaun sir Benfro, mae Eurig Eynon bellach yn byw yn Llanfihangel Crucornau ym ymyl Y Fenni.

Bedwar mis 'nôl, tra'n ymweld â Mart Llanybydder yn sir Gaerfyrddin - un o brif ocsiynau'r diwydiant ceffylau - fe gafodd ei synnu gan bris ambell ebol.

"Ffansïon ni boni mynydd, blwydd oed," meddai Mr Eynon. "Doedd neb yn cynnig amdano fe.

"Felly nes i gynnig punt a'i gael e' - am bunt yn unig. Mae'n anhygoel fel mae prisiau ar hyn o bryd."

Ffrainc a Gwlad Belg

Fe wnaeth Manylu siarad gyda sawl bridiwr ceffylau wnaeth ddweud fod y dirywiad ym mhris y farchnad wedi eu gorfodi nhw i gymryd camau radical.

Er fod Eurig Eynon yn dweud nad ei fwriad e' yw magu ceffylau am eu cig, mae'n cyfadde' ei fod e' wedi mynd â chobiau Cymreig i ladd-dy dros y ffin yn Lloegr - er mwyn cyflenwi'r farchnad gig yn Ffrainc a Gwlad Belg.

Mae'r bridiwr ymhlith nifer yn y maes sy'n credu y gallai datblygu'r farchnad i gig ceffyl ddatrys problemau'r diwydiant.

"Heb os, mae agoriad i gael 'na," meddai. "Mae llawer iawn o bobl o dramor yn byw yma, a dwi'n siwr y byddai nifer am weld cig ceffyl ar y silffoedd.

"Efallai ei fod e'n rywbeth i ni edrych mewn iddo fe.

"Yn y wlad yma, ry'n ni'n meddwl am geffyl fel anifail anwes. Ond dramor, mae ceffylau yn cael eu bwyta, fel ry'n ni'n bwyta gwartheg a defaid. Felly, beth sy' o'i le ar roi'r dewis i bobl?"

'Teimlo'n sâl'

Dyw difa ceffylau mewn lladd-dai sydd â thrwydded i wneud hynny ddim yn anghyfreithlon. Ond i nifer mae'r syniad o ladd ceffylau am eu cig yn wrthun.

Mae Jackie Jones o Swydd Gaer yn treulio llawer o'i hamser yn ymweld â marchnadoedd ceffylau. Eu nod yw prynu ceffylau er mwyn eu hatal rhag mynd i'r lladd-dy.

"Pan dw i'n mynd i'r farchnad dwi'n teimlo'n sâl," meddai. "Pan dwi'n gweld ceffyl yn mynd i lori'r dyn cig, fedra i ddim cysgu'r noson honno".

Er fod y Gweinidog sydd â chyfrifoldeb am y maes, Alun Davies, yn dweud nad oes ganddo fe unrhyw wrthwynebiad i gig ceffyl, dyw e' ddim yn credu y byddai datblygu'r farchnad gig yn fodd o ddatrys problemau'r diwydiant.

"Dyw e' ddim yn rhan o'n diwylliant ni yng Nghymru - dyw e' ddim yn rhan o'r hyn ry'n ni yn ei wneud," meddai'r Gweinidog.

"Dw i ddim yn gweld marchnad i gig ceffyl yn cael ei datblygu yn y blynyddoedd nesa'. Mae'n well gen i ganolbwyntio ar hyrwyddo'r cig eidion a'r cig oen gorau yn y byd."

Fe allwch chi glywed mwy am hyn ar Manylu ar BBC Radio Cymru am 12.30pm ddydd Iau, gydag ail-ddarllediad ddydd Sul (29 Mehefin) am 5.30pm.