Ymosodiadau annisgwyl ym mae Ceredigion

Dolffin yn ymosod ar lamhidydd Image copyright CBMWC
Image caption Y dolffin, gyda'i geg yn agored, yn ymosod ar y llamhidydd.

Mae gwyddonwyr ym Mae Ceredigion wedi eu synnu gan nifer o ymosodiadau gan ddolffiniaid ar eu cymdogion llai, y llamhidyddion (porpoises).

Hyd yn hyn yr haf hwn, mae o leiaf pedwar ymosodiad o'r fath wedi digwydd.

Ym mis Mai, achubodd rhai o wirfoddolwyr Canolfan Bywyd Gwyllt Morol Bae Ceredigion (CBGMBC) lamhidydd a oedd wedi mynd yn sownd ar y traeth wedi i ddolffiniaid ei erlid.

Fis diwethaf gwelodd ymchwilwyr dri dolffin yn lladd llamhidydd, gyda digwyddiad tebyg yr wythnos ganlynol.

Yna wythnos diwethaf gwelodd criw cwch ymchwil y CBGMBC, yr Anne Lloyd, dri o ddolffiniaid yn ymosod ar lamhidydd, gan ei orfodi dan y dŵr, cyn ei daflu mewn i'r awyr.

Sawl ymosodiad

Dywedodd yr ymchwilydd Milly Metcalfe a oedd ar y gwch ar y pryd, bod yr ymosodiad wedi parhau tua 20 munud:

"Roedd un o'r dolffiniaid yn ymosod ar y llamhidydd tra'r oedd y lleill yn cymryd rhan o bryd i'w gilydd.

"Er ein bod ni'n agos, doeddan nhw ddim yn cymryd unrhyw sylw ohonan ni, roeddan nhw'n canolbwyntio ar yr ymosodiad."

Rhesymau dros yr ymosodiadau

Yn ôl swyddog gwyddoniaeth y CBGMBC, Sarah Perry, mae dolffiniaid wedi bod yn ymosod ar lamhidyddion ers peth amser, ond tan yn ddiweddar roedd hi'n anghyffredin gweld digwyddiad o'r fath ym Mae Ceredigion.

"Ond yn y misoedd diwethaf mae sawl ymosodiad wedi digwydd, a tydan ni ddim yn gwybod pam.

"Un posibilrwydd ydy eu bod nhw'n gweld y llamhidyddion fel ryw fath o gystadleuaeth am fwyd, yn enwedig os oes prinder bwyd yn yr ardal.

"Er bod llamhidyddion fel arfer yn bwyta ysglyfaeth llai, mi wnaiff dolffiniaid fwyta unrhywbeth.

"Ond does dim arwydd arall o brinder bwyd."

Mae theoriau eraill sy'n ceisio egluro'r ymosodiadau yn cynnwys eu bod wedi eu hachosi gan ormod o destosteron oherwydd prinder dolffiniaid benywaidd yn y tymor paru.

Ond mae yno dystiolaeth yn dangos bod dolffiniaid gwrywaidd weithiau yn lladd dolffiniaid ifanc er mwyn gallu paru gyda'r fam, ac mae llamhidyddion yn debyg o ran maint i ddolffin ifanc.

Un dolffin yn gyfrifol?

Tydi hi ddim yn eglur os mai'r un dolffiniaid sy'n gyfrifol am bob un o'r ymosodiadau.

Yn ôl Sarah Perry: "Mae dolffin rydan ni'n gyfarwydd a hi, Nick, wedi'i gweld yn yr ardal ble wnaethon ni achub y llamhidydd mis diwethaf, a chafodd hi ei gweld yn agos at yr ymosodiad wythnos diwethaf hefyd.

"Mae ein cofnodion yn dangos ei bod hi wedi'i gweld o'r blaen gydag anifeiliaid rydan ni'n meddwl sy'n gyfrifol am yr ymosodiadau, felly efallai mai hi sy'n dysgu'r dolffiniaid eraill sut i ymosod ar y llamhidyddion."