Myfanwy Alexander wedi defnyddio gair hiliol

Myfanwy Alexander

Mae dirprwy arweinydd Cyngor Powys wedi cael ei "cheryddu yn hallt" am ddefnyddio term hiliol mewn cyfarfod o'r cyngor.

Fe wnaeth Myfanwy Alexander ddefnyddio term hiliol am bobl ddu mewn dadl ar wasanaethau iechyd trawsffiniol ddydd Mawrth.

Roedd Ms Alexander, yr aelod cabinet sy'n gyfrifol am addysg a gwasanaethau plant, yn codi pryderon ynglŷn â'r ffordd mae cleifion Cymraeg yn cael eu trin gan staff o Loegr.

Mae'r Shropshire Star yn ei dyfynnu'n dweud: "Rydym yn cael ein trin fel n*****s dros y ffin.

"Mae'n iaith a'n diwylliant yn cael eu sathru dan draed ac mae'n bwnc sensitif iawn.

"Nid ein bai ni yw e nad oes gennym ni ysbyty cyffredinol i fynd iddi."

Mae hi wedi ymddiheuro am ddefnyddio'r gair ond nid yw wedi ystyried ymddiswyddo.

'Hyfforddiant cydraddoldeb'

Mae'r mater wedi cael ei gyfeirio at yr Ombwdsman Gwasanaethau Cyhoeddus.

Dywedodd arweinydd Cyngor Powys, Barry Thomas: "Rwyf wedi ceryddu'r cynghorydd Alexander yn hallt ac wedi ei chyfeirio ar gyfer hyfforddiant cydraddoldeb.

"Rwyf hefyd wedi cyfeirio'r digwyddiad i'r Ombwdsman Gwasanaethau Cyhoeddus.

"Mae'r cynghorydd Alexander wedi ymddiheuro am ei defnydd o'r gair ac wedi dweud wrthyf mai'r rheswm iddi ddefnyddio'r gair penodol hwnnw oedd ei bod hi'n cyfeirio at ddisgrifiad Maya Anjelou o driniaeth iechyd annheg yn nhaleithiau de'r yn America ac nad oedd hi'n bwriadu achosi loes.

"Dywedodd ei bod hi wedi defnyddio iaith gref fel ffordd o frwydro'n erbyn rhagfarn a thriniaeth anghyfartal."

'Ymddiheuro'

Mae Myfanwy Alexander wedi ymddiheuro am ddefnyddio'r iaith yn ystod y cyfarfod.

Ond dyw hi heb ystyried ymddiswyddo o'i swydd yn y cabinet.

Dywedodd wrth BBC Cymru: "Rwy'n ymddiheuro ac yn derbyn y cerydd.

"Roeddwn yn dyfynnu o'r llyfr I Know Why The Caged Bird Sings lle mae cymeriad du yn cael ei gwrthod ar gyfer triniaeth ddeintyddol.

"Dydw i heb ystyried ymddiswyddo o'r cabinet oherwydd fy mod i'n ymgyrchu ar fater pwysig iawn.

"Os mai defnyddio'r iaith oherwydd fy mod i'n hiliol oeddwn i a bod y masg wedi llithro, mi fyddai'n rhaid i mi ymddiswyddo.

"Ond mi fydd pobl sy'n fy adnabod yn gwybod mai defnyddio gair yn ddiofal wnes i."

Ychwanegodd Ms Alexander fod siaradwyr Cymraeg yn aml yn cael eu trin yn wael gan staff ym maes iechyd a bod hyn yn arwain at bobl yn teimlo'n rhwystredig.

"Mae pobl angen hyfforddiant," meddai.

"Mi fyddai dim ond ymwybyddiaeth mai Cymraeg yw iaith gyntaf rhywun o fudd mawr."

Mae Ms Alexander yn gynghorydd annibynnol a chafodd ei phenodi i gabinet y cyngor ym mis Ionawr.

Mae hi hefyd yn adnabyddus am ei gwaith darlledu ac fel awdur.