BBC Cymru Fyw

Cardiau Post y Somme

Published
image captionCyhoeddodd llywodraeth Prydain ryfel yn erbyn yr Almaen ar Awst 4, 1914. Cyrhaeddodd y milwyr Prydeinig cyntaf yn Ffrainc dridiau yn ddiweddarach.
image captionDavid Lloyd George, y Canghellor ar y pryd, oedd bennaf gyfrifol am ffurfio'r 'Fyddin Gymreig', sef y 38th Welsh Division a ddechreuodd gyrraedd Ffrainc ym mis Tachwedd 1915.
image captionYn ystod y Rhyfel Mawr, cyhoeddodd y Daily Mail gannoedd o gardiau post lliw o luniau o'r brwydro, yn y Somme yn bennaf, er mwyn codi ysbryd pobl nôl adre.
image captionBrwydrau'r Somme oedd un o frwydrau trymaf y Cymry yn y Rhyfel Byd Cyntaf a'r fwyaf gwaedlyd oedd yr ymosodiad ar goed Mametz, lle collodd y 38th Welsh Division 4,000 o filwyr, naill ai drwy gael eu lladd neu eu hanafu.
image captionRhyfel y ffosydd oedd y Rhyfel Byd Cyntaf a'r milwyr yn ceisio ennill tir ar y ddaear ar hyd y ffrynt gorllewinol oedd yn estyn tua 440 o filltiroedd o'r Swistir i Fôr y Gogledd.
image captionRoedd y Ffrynt Gorllewinol yn cynnwys ffosydd a ffensys weiren bigog. Symudodd hi bron ddim yn ystod pedair blynedd y rhyfel.
image captionMae'r rhan fwyaf o luniau'r Daily Mail wedi eu tynnu gan Ernest Brooks, ffotograffydd oedd cyn hynny wedi arfer tynnu lluniau 'society' y dosbarth uwch yn Llundain cyn cyrraedd y Somme ym mis Mai 1916.
image captionMae'r llun yma o ffrwydriad enfawr gan fyddin Prydain yn nhir yr Almaenwyr yn Beaumont Hamel yn enwog. Collodd nifer o filwyr Prydain eu bywydau yn y saethu a ddilynodd a llwyddodd yr Almaenwyr i gadw'u tir.
image captionEr mai ffotograffau wedi eu lliwio o'r brwydro go iawn yw rhai Brooks, mae'n bosib ei fod wedi 'gosod' rhai sefyllfaoedd er mwyn gwella'r llun.
image captionDoedd aelodau'r Corfflu Meddygol - yr RAMC - ddim yn ymladd ond fe gollodd 6,873 o ddynion dros gyfnod y rhyfel. Casglwyd y cardiau post yma i gyd gan Gapten D. Llywelyn Williams, meddyg gyda'r RAMC yn y 38th Welsh Division, ac maen nhw'n cael eu hatgynhyrchu drwy garedigrwydd ei deulu.
image captionGwelodd llawer i filwr o Gymro y dinistr llwyr a achosodd y brwydro yn ninas Ypres yng Ngwlad Belg.
image captionY Brenin Siôr V ar un o'i ymweliadau niferus â'r Ffrynt. Roedd yn gefnder i Kaiser Wilhelm II o'r Almaen ac yn ystod y rhyfel fe newidiodd enw'r teulu brenhinol o'r enw Almaenig Saxe-Coburg-Gotha i Windsor er mwyn swnio'n fwy Seisnig.