Y Groes Goch yn coffáu nyrs o Lambed

Ella Richards yn ei gwisg Image copyright British Red Cross
Image caption Ella Richards, ar y chwith, yn ei gwisg

Mae'r Groes Goch yn dathlu 100 mlynedd ers dod ynghyd ag Urdd Sant Ioan i ddarparu swyddogion cymorth gwirfoddol at yr ymgais ryfel.

Fel rhan o'r dathliadau, mae'r Groes Goch yn coffáu nyrs o Lambed am ei gwaith gwirfoddol yn ystod y Rhyfel Byd Cyntaf.

Dywedodd Selwyn Walters o Gymdeithas Hanes Llambed: "Dechreuodd y rhyfel yn 1914 ac roedd hi mo'yn gwneud rhywbeth i helpu.

Aeth hi a'i chyfnither Gwladys Rees i wirfoddoli fel VAD's (Voluntary Aid Detachments)i gangen Sir Aberteifi"

Yn dilyn hyfforddiant gan y Groes Goch aeth y ddwy i Ysbyty Warley yn Swydd Gaerhirfryn am ddwy flynedd a chafodd Ella ddwy streipen goch sy'n dangos profiad."

"Wedyn, ar ddechrau 1918 cafodd y ddwy eu gyrru i Ffrainc ac ar ôl ychydig fisoedd cafodd Ella ei gyrru i Wlad Groeg, i le gwael iawn."

Image copyright Getty Images
Image caption Nyrsys Prydeinig wrth eu gwaith yn Ffrainc yn ystod y Rhyfel Byd Cyntaf

Diwedd Trist

Mae Ella yn ysgrifennu mewn llythyr bod gwres Gorffennaf yn gwneud iddi deimlo'n sychedig a bod chwys yn diferu oddi arni. Roedd y nosweithiau oer yno'n gyferbyniad llwyr.

Rhai misoedd cyn iddi gael ei gyrru adref dioddefodd Ella o niwmonia, afiechyd a effeithiodd nifer o swyddogion a nyrsys blinedig ar ddiwedd y Rhyfel Byd Cyntaf. Buodd Ella farw ar Hydref 14, 1918.

Mae'r Groes Goch yn rhyddhau archif arlein sy'n darparu cofnod o ddidoliad swyddogion gwirfoddol y Rhyfel Byd Cyntaf ac mae cofnod o waith Ella Richard i'w gweld yno.

Image copyright British Red Cross
Image caption Rhan o lythyr Ella at ei rhieni

Straeon perthnasol