Pryder am ddylanwad llywodraeth ar Gyfoeth Naturiol Cymru

Carl Sargeant
Image caption Mae Carl Sargeant yn honni na fyddai ei swyddfa o yn dylanwadu ar Gyfoeth Naturiol Cymru

Mae pryderon bod Llywodraeth Cymru yn ceisio dylanwadu ar y corff annibynnol sy'n gyfrifol am yr amgylchedd yng Nghymru, yn ôl rhaglen BBC Cymru, The Wales Report.

Mae'r rhaglen wedi gweld tystiolaeth bod swyddogion yn ceisio dylanwadu ar Gyfoeth Naturiol Cymru (CNC), a hynny ar ôl i'r cyn weinidog dros gyfoeth naturiol Alun Davies dorri cod ymddygiad y gweinidogion am ymyrryd gyda'r corff.

Cafodd CNC ei sefydlu ar ôl i dri chorff, y Comisiwn Coedwigaeth, Asiantaeth yr Amgylchedd a'r Cyngor Cefn Gwlad, uno yn 2013.

Er ei fod yn cael ei ariannu gan y llywodraeth, mae'r corff i fod yn annibynnol wrth wneud penderfyniadau.

Mae Cyfoeth Naturiol Cymru yn honni nad ydyn nhw'n cael eu dylanwadu gan weinidogion, a dywedodd y gweinidog presennol bod yr e-bost dan sylw yn "hanesyddol".

'Amseru anffodus'

Mae rhaglen The Wales Report wedi gweld e-bost, gafodd ei yrru i gyfarwyddwyr CNC ym mis Mai 2013, mis yn unig ar ôl uno.

Ynddo mae gwas sifil o'r llywodraeth yn trafod gwrthwynebiad CNC i ddatblygiad arfaethedig ym Medlinog ger Merthyr Tudful.

Dywed y llythyr: "Er gwaethaf pa mor haeddiannol yw'r pryderon gafodd eu codi gan CNC...mae'r amseru yma yn anffodus.

"Dyma'r math o gynllun...y mae gweinidogion...yn awyddus i'w gweld yn mynd yn eu blaen."

Mae'r e-bost yn nodi "pwrpas statudol ehangach" CNC, ac mae'n mynd ymlaen i ofyn am y posibilrwydd o wyrdroi penderfyniadau'r corff.

Penderfyniad Cylchffordd Cymru

Fe wnaeth The Wales Report adrodd am honiadau o ymyrraeth wleidyddol am y tro cyntaf ym mis Mawrth, yn ymwneud a newid penderfyniad i wrthod Cylchffordd Cymru ym Mlaenau Gwent.

Roedd CNC wedi gwrthwynebu'r cynllun i ddechrau, ond o fewn mis fe fu newid meddwl.

Fe wnaeth y gweinidog dros gyfoeth naturiol ar y pryd, Alun Davies, wadu bod y llywodraeth wedi pwyso ar CNC i newid ei meddwl.

Rhai misoedd yn ddiweddarach, daeth ymchwiliad i'r canlyniad ei fod yn "glir" bod Mr Davies wedi torri'r rheolau, drwy ysgrifennu at CNC, yn eu hannog i gefnogi'r cynllun.

Fe wnaeth CNC wadu bod y llythyr wedi cael effaith arnynt.

Dywedodd cyfarwyddwr de Cymru Cyfoeth Naturiol Cymru, Graham Hillier: "Rydyn ni'n gweithredu ar wahan i Lywodraeth Cymru.

"Mae ein penderfyniadau wedi eu seilio ar wyddoniaeth, a does dim tystiolaeth i ddangos nad ydyn ni'n llais cryf ac annibynnol dros amgylchedd Cymru."

Ychwanegodd bod y corff wedi gwrthwynebu datblygiad Bedlinog gan mai dyna'r "peth cywir i'w wneud", ond bod lle i ddatblygiadau sy'n helpu i Gymru ffynnu "heb ddifrodi'r amgylchedd yr ydyn ni gyd yn dibynnu arno".

E-bost 'hanesyddol'

Yn ôl y gweinidog presennol, Carl Sargeant, mae'r e-bost yn un "hanesyddol".

"Y ffaith yw fy mod i wedi ymrwymo i sicrhau bod CNC yn gallu gwneud eu gwaith yn effeithiol ac yn dryloyw, a sicrhau eu bod yn dod i benderfyniad yn rhan o'r broses."

Ychwanegodd na fyddai e-bost o'r fath yn gadael ei swyddfa.

"Gadewch i fi eich sicrhau, yn fy adran dyma sut rydw i'n gweithredu, ac nid yw hwn yn e-bost fyddai'n cael ei yrru o'r adran y dyddiau yma."

Ond mae rhai Aelodau Cynulliad yn dal i boeni bod ymyrraeth y llywodraeth yn tanseilio'r broses gynllunio.

Pryder gwrthbleidiau

Image caption Collodd Alun Davies ei swydd ar ol iddo dorri cod y gweinidogion

Dywedodd AC Plaid Cymru, Llyr Gruffydd, ei fod wedi cael sicrwydd gan y prif weinidog dros flwyddyn yn ôl nad oedd ymyrraeth yn digwydd.

"Ers hynny wrth gwrs, rydyn ni wedi gweld bod gweinidog wedi ceisio ymyrryd yn uniongyrchol yn y broses yn ymwneud a Cylchffordd Cymru," meddai.

"Rŵan rydyn ni'n gweld gyda'r e-bost diweddaraf tystiolaeth bellach bod hyn yn digwydd, efallai ar draws y llywodraeth, ac mae'n gwestiwn difrifol y mae'n rhaid i Carwyn Jones ei hateb."

Ychwanegodd AC y Democratiaid Rhyddfrydol, William Powell, ei fod yn amser am "adolygiad annibynnol i berthynas CNC gyda'r llywodraeth".

"Y ffaith yw ychydig iawn o bobl sydd â ffydd yn annibyniaeth CNC," meddai.

"Mae'r corff wedi colli hygrededd, all danseilio'r holl broses gynllunio. Yn ei dro fe all hynny adael y drws ar agor i fynd â phenderfyniadau cynllunio i adolygiad barnwrol, gan beryglu buddsoddiad yng Nghymru yn y dyfodol."

Straeon perthnasol