Toriadau: Adolygiad amgueddfeydd

Cyhoeddwyd
Disgrifiad o’r llun,
Amgueddfa Genedlaethol Caerdydd, un o dros 80 o amgueddfeydd yng Nghymru.

Bydd arbenigwyr, wedi eu penodi gan Lywodraeth Cymru, yn adolygu effaith toriadau i gyllidebau ar amgueddfeydd Cymru.

Mae dros 80 o amgueddfeydd yng Nghymru yn cael eu rhedeg gan gynghorau a grwpiau eraill.

Ond, does dim sicrwydd yn perthyn i'r arian sy'n cael ei ddarparu gan gynghorau, oherwydd nad ydi darparu amgueddfeydd yn wasanaeth statudol, y mae'n rhaid i gynghorau ei ddarparu.

Mae cynghorwyr Wrecsam wedi croesawu'r adolygiad wrth iddyn nhw ystyried beth i'w wneud gyda gwasanaethau amgueddfeydd, a hynny oherwydd bod yr awdurdod yn wynebu toriadau o £45 miliwn i'w cyllideb.

Bygythiad

Yn ôl y Dirprwy Weinidog dros Ddiwylliant, Ken Skates, mae amgueddfeydd "yn wynebu bygythiad o doriadau neu orfod cau, a hynny oherwydd y sefyllfa economaidd bresennol."

Dywedodd: "Rydw i'n awyddus i ddarganfod ffyrdd o sicrhau bod gwasanaethau amgueddfeydd yn parhau i gael eu darparu ar lefel leol."

"Felly, rydw i wedi comisiynu panel arbenigol i adolygu effaith unrhyw newidiadau yn y dull o ariannu neu drefnu amgueddfeydd, fydd yn cael eu cyflwyno gan gynghorau, ar amgueddfeydd lleol".

Mae cynghorydd Wrecsam, Hugh Jones, yn gweithio i ddarganfod atebion i'r broblem o sut gall yr awdurdod reoli ei gwasanaethau amgueddfeydd, hamdden a llyfrgelloedd, wrth i'r cyngor wynebu toriadau i'w cyllideb yn y dyfodol.

Dywedodd bod amgueddfeydd yn bwysig er nad ydyn nhw'n wasanaethau statudol.

Ychwanegodd ei fod eisiau darganfod ffyrdd o wella gwasanaethau treftadaeth lleol, a hyd yn oed ail-agor cyfleusterau sydd wedi eu cau megis Pyllau Plwm y Mwynglawdd yn Wrecsam, gan beidio â gadael i wasanaethau amgueddfeydd gael eu torri er mwyn ariannu adrannau eraill.

'Llawer o waith gwych'

Un dewis sy'n cael ei ystyried ydi trosglwyddo gwasanaethau amgueddfeydd o ddwylo'r cyngor i ddwylo ymddiriedolaeth.

Dywedodd y byddai hyn yn galluogi'r awdurdod lleol i barhau i roi cymorth i redeg gwasanaethau tra'n rhoi'r cyfle i'r ymddiriedolaeth wneud ceisiadau am arian gan fudiadau megis Cronfa Treftadaeth y Loteri, a derbyn gostyngiad mewn treth sydd ddim ar gael i gynghorau.

Mae Ffederasiwn Amgueddfeydd ac Orielau Celf Cymru, sy'n cynrychioli gweithwyr mewn amgueddfeydd ac orielau, wedi croesawu'r adolygiad, gyda'r Llywydd Rachel Silverston yn dweud "bod llawer o waith gwych" yn cael ei wneud mewn amgueddfeydd.

Mae disgwyl i'r adolygiad, sy'n cael ei gadeirio gan Dr Haydn Edwards, dirprwy Lywydd Amgueddfa Cymru, gyhoeddi ei gasgliadau yng ngwanwyn 2015.