'Modd osgoi' marwolaeth Argoed

Matthew Williams Image copyright Pic from Williams' friend
Image caption Honnodd mam Matthew Williams i'w mab ddweud wrthi ei fod yn "clywed lleisiau" ychydig ddiwrnodiau cyn yr ymosodiad.

Mae mam dyn sy'n cael ei amau o ladd dynes yn ystod ymosodiad canibalaidd wedi honni y byddai'r marwolaethau wedi "gallu cael eu hosgoi".

Bu farw Cerys Yemm, 22 oed, yn dilyn ymosodiad arni gan Matthew Williams mewn llety yn Argoed ger y Coed Duon.

Honnodd Sally Ann Williams bod ei mab yn dioddef o baranoia sgitsoffrenaidd ac nad oedd wedi derbyn presgripsiwn wedi iddo gael ei ryddhau o'r carchar llai na phythefnos yn ôl.

Fe ddefnyddiodd yr heddlu wn Taser ar y dyn 34 oed, a bu farw'n ddiweddarach.

Dim presgripsiwn

Honnodd Mrs Williams bod ei mab wedi bod yn derbyn meddyginiaeth yn y carchar, ond er gwaethaf y ffaith iddi ofyn am gymorth i gael presgripsiwn iddo, ni dderbyniodd un pan gafodd ei ryddhau o'r carchar.

Dywedodd mai heb y presgripsiwn, roedd hi'n ofni y byddai'n gwneud rhywbeth fyddai'n achosi iddo gael ei arestio.

Mynegodd ei chydymdeimlad tuag at deulu Ms Yemm gan ddweud ei bod hi'n credu y byddai'r ddwy farwolaeth fod wedi gallu cael eu hosgoi pe bai ei mab wedi derbyn y feddyginiaeth briodol.

Pan ofynnwyd i'r Weinyddiaeth Amddiffyn am ymateb i honiadau Mrs Williams, dywedodd llefarydd: "Nid ydym yn gwneud unrhyw sylw am unigolion."

Image copyright via facebook page
Image caption Bu farw Cerys Yemm, 22 oed, yn dilyn ymosodiad arni gan Matthew Williams mewn llety yn Argoed ger y Coed Duon.

'Clywed lleisiau'

Dywedodd Mrs Williams ei bod wedi cyfarfod ei mab bron yn ddyddiol wedi iddo gael ei ryddhau o'r carchar, ac iddi sylwi bod ei gyflwr yn dirywio.

Dau ddiwrnod cyn yr ymosodiad honnodd iddo ddweud wrthi ei fod o "eisoes yn clywed lleisiau".

"Dywedais ei fod angen cysgu a cheisiais ei berswadio i weld meddyg, ond gwrthododd", meddai.

Diwrnod cyn yr ymosodiad roedd hi wedi mynd â rhywfaint o siopa i'w mab yn hostel Sirhowy Arms yn Argoed, ble roedd yn byw ar y pryd.

Dywedodd: "Roedd o mewn hwyliau da, roedd o'n ofidus, ond ddim yn anobeithiol... dywedodd y byddai'n fy nghyfarfod am frecwast."

Dyna'r tro diwethaf iddi weld ei mab.

'Gweld rhithiau'

Honnodd Mrs Williams i'w mab dderbyn ei ddiagnosis cyntaf yn 16 oed ac ers hynny roedd wedi treulio mwy o amser yn y carchar nag allan o'r carchar.

Dywedodd ei fod yn defnyddio cyffuriau gan wneud ei baranoia sgitsoffrenaidd yn waeth.

"Byddai'n gweld pethau nad oedd yno mewn gwirionedd, byddai'n clywed lleisiau, yn dweud bod bwyd yn ceisio ei wenwyno a byddai'n gweld rhithiau", meddai.

"Roedd yn ymosodol tuag at bobl roedd yn credu oedd yn fygythiad iddo."

Image caption Mae hostel Sirhowy Arms - yn gyn-westy sy'n darparu llety i bobl bregus a digartref, yn cynnwys cyn-droseddwyr.

'Yr un broses'

Dywedodd Mrs Williams ei bod hi'n credu na ddylai ei mab fod wedi'i roi yn yr hostel, ac y dylai, yn ei barn hi, fod wedi'i anfon i'r ysbyty dan y ddeddf iechyd meddwl beth amser yn ôl.

"Dylai fod wedi bod yn yr ysbyty", meddai.

"Bob tro byddai'n cael ei ryddhau o'r ysbyty, bydden ni'n mynd drwy'r un broses.

"Byddai'n cael ei roi mewn hostel yn rhywle gyda diffyg goruchwyliaeth a dim cymorth seiciatrig."

Mae'r Weinyddiaeth Gyfiawnder wedi dweud na allen nhw wneud unrhyw sylw am achosion unigol, ond cafwyd cadarnhad ddydd Sadwrn y bydd arolwg trosedd bellach ddifrifol yn cael ei gynnal.

Mae arolwg o'r fath yn cael ei gynnal pan gaiff trosedd ddifrifol honedig ei chyflawni o fewn 30 diwrnod i ddiwedd dedfryd person.

Angen monitro

Dywedodd Elfyn Llwyd AS wrth raglen y Post Cyntaf y byddai'n gofyn i Bwyllgor Cyfiawnder Tŷ'r Cyffredin, pwyllgor mae'n rhan ohono, i ymchwilio pam y cafodd carcharor mor "beryglus" ei ryddhau heb unrhyw oruchwyliaeth feddygol.

"Os yw pobl sy'n dioddef o sgitsoffrenia yn cymryd eu meddyginiaeth mi fyddan nhw'n ymddwyn yn normal, ond os nad ydyn nhw'n cymryd eu meddyginiaeth byddan nhw'n mynd yn waeth ac yn waeth a bydd y perygl yn cynyddu pob dydd.

"Dylai'r broses ddedfrydu gael ei hadolygu er mwyn cynnwys ryw ffurf o fonitro, gyda'r angen i ymweld â swyddog prawf unwaith yr wythnos er mwyn sicrhau eu bod nhw'n cymryd eu meddyginiaeth."

Straeon perthnasol