Edrych 'nôl ar y 'stormydd gwaetha' mewn 20 mlynedd'

Promenâd Aberystwyth Image copyright Athena Pictures
Image caption Roedd Aberystwyth yn un o'r ardaloedd gafodd eu taro waetha' adeg y llifogydd

Atgof llawer o eleni fydd stormydd garw misoedd Rhagfyr, Ionawr a Chwefror diwethaf.

Cafodd rhannau helaeth o arfordir Cymru, o Benfro i sir Ddinbych, eu taro, gan achosi miliynau o bunnoedd o ddifrod.

Mae peth gwaith atgyweirio yn dal i ddigwydd yn Neganwy er enghraifft, ac mae'n dasg gyson i gadw'r elfennau rhag darnio Llwybr Arfordir Cymru. Cafodd milltiroedd ohono ei ddinistrio mewn gwahanol fannau.

Y promenâd yn Aberystwyth gafodd y sylw mwyaf efallai, gyda lluniau trawiadol ar-lein, ar y teledu ac yn y papurau newydd o donnau yn dyrnu'r dref.

Yn ôl y gweinidog amgylchedd ar y pryd Alun Davies, roedd wedi ei "syfrdanu" gan y difrod. Mi fu'n flwyddyn gofiadwy iddo - chwe mis yn ddiweddarach cafodd ei ddiswyddo o'r llywodraeth ar ôl gofyn i weision sifil ganfod gwybodaeth breifat am ei wrthwynebwyr gwleidyddol yn y Cynulliad.

Y cyfuniad o wyntoedd cryfion o dde-orllewin môr Iwerydd, yn ogystal â llanw uchel, achosodd y problemau. Gyda'r tywydd mor eithafol yn y cyfnod, roedd rhai yn cysylltu'r stormydd gyda newidiadau i'r hinsawdd.

Image copyright Athena Pictures
Image caption Roedd 'na ddifrod i ffyrdd ar hyd yr arfordir, gan gynnwys y lôn yma yn Amroth

Newid hinsawdd

Fis Chwefror barn llefarydd Plaid Cymru ar yr amgylchedd, Llyr Gruffydd, oedd y byddai "newid hinsawdd yn arwain at fwy o lifogydd mewn amgylchiadau tebyg yn y dyfodol, ac mae'n rhaid cryfhau amddiffynfeydd yng Nghymru."

Yn ôl yr Athro Julia Slingo, prif wyddonydd y Swyddfa Dywydd, "fe allai'r" tywydd stormus a'r cawodydd trymion o law fod yn elfennau o newid hinsawdd.

Ond o graffu ar adroddiad Y Swyddfa Dywydd ei hun fis Chwefror, "does dim ateb pendant mai newid hinsawdd gyfrannodd at y tywydd stormus diweddar" hyd yma medden nhw.

Doedd dim modd dadlau am y costau atgyweirio.

Image copyright Tim Parfitt
Image caption Roedd Porthcawl yn un o'r ardaloedd a welodd ddifrod yn stormydd dechrau'r flwyddyn

Cost y difrod

Fe ddarlledodd BBC Cymru cyn cyhoeddi adroddiad cyntaf Cyfoeth Naturiol Cymru (CNC) ar ddiwedd Ionawr, hyd a lled beth roedd yr awdurdodau lleol yn ne a gogledd orllewin Cymru, yn amcangyfrif fyddai'r ergyd ariannol.

  • Cyngor Conwy oedd gyda'r amcangyfrif mwyaf costus, sef oddeutu £5 miliwn;
  • £1.5 miliwn fyddai'r costau yng Ngheredigion;
  • £800,000 yng Ngwynedd;
  • £500,000 oedd amcangyfrif Sir Benfro;
  • £100,000 oedd y swm ar Ynys Môn.

Caewyd y lein rheilffordd rhwng Pwllheli ac Aberystwyth hefyd. Yn ôl cwmni Railtrack, roedd difrod gwerth £10 miliwn i'w hasedau ar hyd yr arfordir yng Nghymru. Gwariwyd bron i £8 miliwn dim ond ar lein y Cambrian rhwng Pwllheli a Machynlleth.

Yn ôl CNC, stormydd y gaeaf diwethaf oedd y rhai mwyaf difrifol i daro Cymru yn yr 20 mlynedd diwethaf.

Yn Y Rhyl yr oedd y rhan fwyaf o'r 155 o gartrefi a ddioddefodd lifogydd. Er yr £8.1 o ddifrod, yn ôl adroddiad CNC, llai na 1% o dai ac eiddo a oedd dan fygythiad oedd wedi'u taro mewn gwirionedd.

Bron i flwyddyn yn ddiweddarach mae costau gwario'r cynghorau yn dangos bod y gwariant wedi bod yn uwch mewn tri o'r awdurdodau, tra bod gwaith Conwy yn parhau.

Image copyright Reuters
Image caption Roedd adroddiad gan Gyfoeth Naturiol Cymru'n dweud bod amddiffynfeydd ar gyfer 99% o eiddo wedi gweithio yn dda yn ystod stormydd mis Rhagfyr a Ionawr

Straeon perthnasol