Asbestos: Dim gallu â'r Cynulliad i ddeddfu

Asbestos Image copyright Thinkstock
Image caption Mae asbestos yn gallu achosi problemau iechyd difrifol, ac mae angen bod yn ofalus wrth ei drin

Mae'r Goruchaf Lys wedi penderfynu nad oes gan y Cynulliad y gallu i orfodi i gwmnïau dalu costau meddygol gweithwyr sydd â salwch oherwydd effeithiau asbestos.

Cafodd y ddeddf ei phasio gan Aelodau Cynulliad, ond roedd y diwydiant yswiriant yn herio'r penderfyniad yma.

Byddai cymeradwyo'r ddeddf wedi golygu bod rhaid i gwmnïau a busnesau ad-dalu'r Gwasanaeth Iechyd am gostau triniaeth gweithwyr sy'n dioddef oherwydd asbestos.

Dywedodd aelodau o'r diwydiant yswiriant bod y ddeddf yn mynd tu hwnt i bwerau deddfu'r Cynulliad.

'Setliad datganoli cymhleth'

Dywedodd Rosemary Butler AC, Llywydd Cynulliad Cenedlaethol Cymru: "Mae Dyfarniad y Goruchaf Lys yn ategu ymhellach pa mor gymhleth yw'r setliad datganoli yng Nghymru.

"Fel y dywedais eisoes yn fy nghyflwyniad i Gomisiwn Silk, ac mewn datganiadau ar ôl Refferendwm yr Alban, mae angen mwy o eglurder arnom er mwyn ei gwneud yn haws i bawb ddeall beth sydd o fewn cymhwysedd deddfwriaethol y Cynulliad Cenedlaethol.

"Edrychaf ymlaen at glywed yr hyn sydd gan Ysgrifennydd Gwladol Cymru i'w ddweud ar y mater hwn pan fydd yn gwneud ei gyhoeddiad Dydd Gŵyl Dewi ar ddyfodol setliad cyfansoddiadoldrur Cymru.

"Mae'r Rheolau Sefydlog yn caniatáu i'r Cynulliad ailystyried Bil os bydd y Goruchaf Lys yn canfod ei fod y tu allan i gymhwysedd deddfwriaethol. Byddaf yn trafod y mater ymhellach â'r aelod sy'n gyfrifol am y Bil i benderfynu beth yw'r ffordd orau ymlaen."

Cafodd y ddeddf ei chyflwyno gan yr Aelod Cynulliad Llafur dros Bontypridd, Mick Antoniw.

'Pwerau cyfyngedig'

Awgrymodd y gall y mesur ddod â hyd at £1 miliwn y flwyddyn i goffrau'r Gwasanaeth Iechyd.

Mae AC Plaid Cymru dros Ddwyrain De Cymru, Lindsay Whittle, yn rhwystredig am benderfyniad y llys.

"Mae hyn yn esiampl arall ble mae pwerau cyfyngedig y Cynulliad yn ein rhwystro ni rhag cyflawni datrysiadau Cymraeg i broblemau Cymraeg," meddai.

Nid dyma'r tro cyntaf i ffrae dros ddatganoli gael ei phenderfynu yn y llysoedd. Llynedd mi wnaeth y Goruchaf Lys wrthod dadl Llywodraeth y DU nad oedd gan weinidogion Cymru'r pŵer i adfer y Bwrdd Cyflogau Amaethyddol, pan ddaeth y corff i ben yn Lloegr.

Straeon perthnasol