BBC Cymru Fyw

Trysorau Dolmynach

Published

Mae amgueddfa arbennig wedi agor yn Rhaeadr Gwy sy'n arddangos eitemau sy'n ymestyn dros ganrifoedd.

Ugain mlynedd yn ôl bu farw Leila Williams, ac yn ei hewyllys nododd ei bod hi am i'w chartref, Dolmynach, a'i heiddo gael eu gadael i Gyngor Sir Powys a'r gymuned leol yn Sir Faesyfed.

Mae'r tŷ wedi ei adael yn union fel yr oedd pan fu farw Leila, gyda hyd yn oed y dillad yn sychu ar lein yn y selar fel yr oeddynt, a'r llestri ar y bwrdd fel y gwnaeth hi eu gadael.

Er fod ambell i eitem lled-ddiweddar yn y tŷ, mae'r rhan helaeth o'r dodrefn a'r creiriau yn llawer hŷn - nifer ohonyn nhw wedi eu casglu gan daid Leila, Rhys Edwards Lewis, yn yr 19eg ganrif.

Ymysg rhai o'r trysorau sydd i'w gweld mae piano gosgeiddig o oes Victoria a chist a gafodd ei greu yn ystod Rhyfel Cartref Lloegr yn yr 1640au.

image captionTŷ Dolmynach, Stryd y Bont, Rhaeadr Gwy

Un sy'n perthyn i deulu Dolmynach a sydd yn un o ymddiriedolwyr y ganolfan yw Robert Lewis, sydd bellach yn byw yn Nolgellau. Dywedodd Robert:

"Mae'r tŷ yn arddangos casgliad eang o artiffactiau a chelf o oes Victoria a chynt. Mae'n dangos beth roedd dyn gyda dipyn o arian yn oes Victoria yn gallu ei gasglu, a'r moethusrwydd oedd ar gael yn y cyfnod.

"Dwi'n mawr obeithio y bydd pobl yn cymryd y cyfle i gael golwg ar rai o'r trysorau sydd yn y tŷ."

Mae'r tŷ yn dri llawr ac ynddi chwe 'stafell wely, tair lolfa ac ystafell gerddoriaeth. Cafodd Cymru Fyw wahoddiad arbennig i gael cipolwg ar y tŷ a'r eitemau sydd ynddo:

image captionRobert Lewis yn Nhŷ Dolmynach
image captionY waliau yn un o'r ystafelloedd byw sydd wedi eu gorchuddio mewn hanes
image captionPropaganda Natsïaidd a oedd yn cael ei ddosbarthu mewn rhannau o Gymru
image captionPiano addurnedig o oes Victoria
image captionYstafell fyw arall a man i fwyta a chael te
image captionMae casgliad enfawr o grochenwaith i'w weld drwy'r tŷ
image captionCornel yr ystafell gerddoriaeth
image captionDim ond ychydig o dystiolaeth o'r 20fed ganrif sydd yn y tŷ
image captionMae carpedi a phapur wal lliwgar, patrymog yn gorchuddio pob llawr a wal
image captionCist sy'n dyddio o ganol yr 17eg ganrif
image captionMae'r dyddiad i'w weld yn glir ar ar y gist, sydd â llestri o'r un cyfnod yn gorffwys arno
image captionUn o'r sawl cloc taid sydd yn y tŷ
image captionYr ystafell wely a ddefnyddiodd Leila Williams
image captionDigonedd o liw i'w weld ym mhob ystafell
image captionCrandrwydd mewn cornel o Faesyfed