Bai ar gam: Diffyg adnoddau i ymchwilio

Cyhoeddwyd
Ffynhonnell y llun, Thinkstock

Nid yw rhai achosion cyfreithiol lle mae rhywun yn cael bai ar gam yn cael eu hailystyried, gan nad yw'r corff sy'n ymchwilio yn perfformio cystal ag y gallai.

Dyna ganlyniad adroddiad sy'n cael ei gyhoeddi ddydd Mercher gan y Pwyllgor Cyfiawnder yn San Steffan.

Y brif broblem yn ôl yr adroddiad yw nad oes gan y Comisiwn Adolygu Achosion Troseddol [CAAT] ddigon o adnoddau i wneud y gwaith.

Mae'r adroddiad yn dweud bod y maen prawf sy'n cael ei ddefnyddio i asesu a ddylai ail-ystyried achos yn rhy gul, a bod hynny yn golygu bod nifer o achosion sydd ddim yn cael eu hymchwilio.

Cynnydd achosion, toriadau ariannol

Prawf 'posibilrwydd go iawn' yw'r term sy'n cael ei ddefnyddio fel y llinyn mesur. Mae hynny'n golygu nad ydy CAAT yn edrych ar achosion oni bai bod 'na bosibilrwydd real y bydd yna newid yn y ddedfryd.

Penderfynodd y pwyllgor i gynnal ymchwiliad ac i glywed tystiolaeth gan rai sydd yn gweithio yn y maes wedi sesiwn dystiolaeth gan CAAT ym mis Ionawr 2014.

Clywodd aelodau'r pwyllgor bod 'na gynnydd wedi bod yn y nifer o achosion gafodd eu cyfeirio at y Comisiwn, ond hefyd toriadau i'w cyllideb.

Yn 2010/11, 933 o achosion oedd y Comisiwn yn archwilio. Ond roedd y ffigwr yn 1,625 erbyn 2012/13.

Y canlyniad yw bod rhai yn gorfod aros misoedd cyn bod y Comisiwn yn edrych ar eu hachos.

£1m ychwanegol

Disgrifiad o’r llun,
Mae Elfyn Llwyd yn disgrifio'r sefyllfa fel un "annheg ac anghyfiawn"

Mae aelodau'r pwyllgor yn dweud y dylai'r Comisiwn gael £1 miliwn ychwanegol bob blwyddyn ac y byddai hyn yn helpu i leihau'r amseroedd aros.

Mae'r Aelod Seneddol Elfyn Llwyd yn aelod o'r pwyllgor cyfiawnder. Dywedodd bod y Comisiwn yn gyffredinol yn gweithredu yn iawn ond bod angen lleihau'r rhestr aros.

"Mae o yn gwbl annheg ac anghyfiawn bod pobl yn aros am gyfnodau hir yn y carchar oherwydd bod 'na ddim digon o adnoddau yn cael eu rhoi i'r Comisiwn.

A phe bai'r miliwn o bunnau 'ma yn dod i mewn byddai'r rhestr aros yn diflannu bron dros nos yn ôl y Comisiwn."

'Mwy o adnoddau a phwerau'

Mae Glyn Moddock yn gyfreithiwr sydd wedi cynrychioli nifer o achosion o anghyfiawnder cyfreithiol.

"Dwi'n gobeithio fod pobl sydd wedi cael eu gwrthod gan CAAT yn teimlo'n hyderus y gallan nhw ofyn iddyn nhw edrych eto o gofio fod ASau [o'r Pwyllgor Cyfiawnder] yn teimlo fod CAAT wedi bod yn rhy ofalus. Mae yna lawer o bobl fel hyn yn y gymdeithas."

Tra roedd rhai roddodd dystiolaeth yn dweud bod ansawdd ymchwiliadau'r Comisiwn ddim digon da, roedd tystiolaeth academaidd yn dangos nad oedd hyn yn gywir.

Mae'r adroddiad hefyd yn nodi bod y nifer o geisiadau llwyddiannus gan CAAT sy'n cael eu pasio i'r llys apêl yn golygu bod gwerth i'r corff.

Er hynny mae angen mwy o adnoddau a phwerau ychwanegol ar y Comisiwn i wneud ei waith yn effeithiol, yn ôl yr adroddiad.