Y Gymraeg : Dylid cryfhau ymrwymiad

Image caption Bu dros 100 yn gorymdeithio yng Nghaernarfon yn ystod protest ym mis Ionawr

Mae Cartrefi Cymunedol Gwynedd (CCG) wedi ymateb i adroddiad beirniadol ynglyn â'r ffordd mae'r corff wedi trin yr iaith Gymraeg.

Yn ôl adroddiad diweddar gan Gomisiynydd y Gymraeg mae'r helynt ynglŷn â gweithredu cynllun iaith CCG yn dangos bod gwendidau mewn gweithredu cynlluniau iaith gwirfoddol mewn sefydliadau o'r fath.

Dywedodd llefarydd ar ran CCG "Rydym wedi gweld yr adroddiad ar wefan y Comisiynydd ac yn cydnabod y cynnwys. Y flaenoriaeth rŵan yw symud ymlaen.

"Rydym yn edrych ar ffyrdd o gydweithio gyda'r Comisiynydd i'r dyfodol ac yn benodol felly ar yr ymgynghoriad ar y Safonau newydd fydd yn cael eu cyflwyno yn sgil Mesur Iaith 2011."

Fe ddechreuodd yr helynt pan aeth CCG ati i benodi dau uwch swyddog heb amod bod yn rhaid i'r swyddogion fedru'r Gymraeg.

Bu gwrthwynebiad mawr i'r penderfyniad, gan fod mwyafrif helaeth defnyddwyr a staff y sefydliad yn siaradwyr Cymraeg.

Hefyd roedd y broses recriwtio yn groes i ymrwymiad yng nghynllun iaith CCG, a oedd yn dweud y dylai'r Gymraeg fod yn rhagofyniad hanfodol ar gyfer y penodiadau.

Yn dilyn y cwynion fe gynhaliwyd ymchwiliad gan y Gomisiynydd yr Iaith Gymraeg "ynglŷn â phenderfyniad Bwrdd Rheoli Cartrefi Cymunedol Gwynedd i beidio cynnwys y gallu i siarad Cymraeg fel rhagofyniad hanfodol wrth hysbysebu dwy swydd uwch reoli."

Swyddogion newydd

Yn dilyn yr ymchwiliad fe ddaeth y Comisiynydd i'r casgliad "nad yw'r drefn bresennol o ofyn i ddarparwyr tai cymdeithasol weithredu Cynlluniau Iaith Gymraeg gwirfoddol yn ddigonol, o ran gorfodi sefydliadau o'r fath i fod yn atebol i'w hymrwymiadau mewn perthynas â'r iaith Gymraeg."

Roedd y Comisiynydd yn feirniadol hefyd o fethiant CCG i ddarparu tystiolaeth neu ddogfennaeth berthnasol i rai agweddau o'r ymchwiliad.

Deellir fod y broses recriwtio wedi dod i ben a disgwylir i'r ddau uwch swyddog newydd ddechrau ar eu gwaith ym mis Mehefin.

Mae'r Cyfarwyddwr Adnoddau newydd yn dysgu Cymraeg, ac mae'r Cyfarwyddwr Asedau ac Isadeiledd newydd, yn ôl yr adroddiad, yn "unigolyn di- Gymraeg".