Cyllideb gwbl Geidwadol gyntaf George Osborne

George Osborne

Dyma fydd seithfed cyllideb y Canghellor, ychydig llai na phedwar mis ers ei chweched. Ond dyma fydd ei gyllideb gwbl Geidwadol gyntaf.

Yn wir, Ken Clarke oedd y Canghellor diwethaf i gyflwyno cyllideb Geidwadol, a hynny nôl ym mis Tachwedd 1996 - ac ef oedd yr un diwethaf i yfed alcohol yn ystod y cyflwyniad.

Ond, bron i 19 mlynedd yn ddiweddarach, digon sobor fydd cyllideb George Osborne y prynhawn yma.

Rydyn ni eisoes yn gwybod beth fydd y darlun mawr - parhau a'r cyfnod o lymder a thoriadau yng ngwariant cyhoeddus.

Nid oes modd chwarae darnau sain a fideo ar eich dyfais
Gohebydd Seneddol BBC Cymru James Williams

Er mwyn glynu at addewid maniffesto'r Ceidwadwyr i ddiddymu'r diffyg yn y gyllideb (rhwng yr hyn mae'r llywodraeth yn ennill ac yn gwario) erbyn 2018-19, mae angen i'r llywodraeth i dorri £12 biliwn o'r wladwriaeth les a rhwng £13bn a £30bn o gyllidebau adrannau'r llywodraeth.

A gan mai dyma'r gyllideb gyntaf yn y cylch gwleidyddol o Senedd pum mlynedd, mae disgwyl y bydd y Canghellor yn cyflwyno'r datganiadau poenus yn gynnar er mwyn gallu cynnig danteithion cyn yr etholiad nesaf.

Hefyd, i gyfiawnhau'r toriadau hynny, mae bron yn anochel y bydd George Osborne yn parhau a'r ddadl yma: yr hyn sydd yn digwydd yng Ngwlad Groeg fyddai'n digwydd yma petasai ni ddim yn cael gafael ar wariant cyhoeddus.

Image caption Mae angen i'r llywodraeth i dorri £12 biliwn o'r wladwriaeth les er mwyn diddymu'r diffyg yn y gyllideb

Felly, lle bydd y fwyell yn disgyn?

Yn dilyn cyhoeddiad fis diwethaf y byddai £50 miliwn yn llai yn cael ei drosglwyddo i lywodraeth Cymru eleni, mae'r gweinidogion yng Nghaerdydd yn disgwyl y bydd yna ostyngiad pellach yn ei chyllideb sydd wedi gostwng o ryw £1.4bn (8%) ers 2010.

Bydd hynny'n golygu llai o arian i wario ar y gwasanaeth iechyd, ar addysg, llywodraeth leol a llu o wasanaethau cyhoeddus eraill yng Nghymru.

Wrth gwrs, fe fydd y sefyllfa ariannol yn un anodd ond byddai Llafur hefyd wedi torri'r gyllideb, felly mae'n rhwyddach yn wleidyddol i Carwyn Jones mai'r Ceidwadwyr sydd wrth y llyw - wedi'r cyfan, naratif prif weinidog Cymru yw 'sefyll cornel Cymru'.

Image copyright Wales News Service
Image caption Roedd George Osborne wedi addo cryfhau economi Cymru yn ystod ymgyrch etholiadol y Ceidwadwyr

Hefyd, mae'r toriadau sydd i ddod ym mudd-daliadau yn mynd i effeithio'n fawr ar bobl a theuluoedd yr ochr Cymreig o Glawdd Offa.

Ond, er mwyn lleddfu'r poen, mae'r Canghellor yn debygol o gadarnhau y byddan nhw'n gweithredu ymrwymiad maniffesto'r Ceidwadwyr i dorri trethi, yn bennaf y dreth incwm.

Mae'r Canghellor eisoes wedi cyhoeddi sawl eitem o'i gyllideb, ond a welwn ni George Osborne yn tynnu ambell i gwningen allan o'i focs coch y prynhawn yma?

Rwy'n disgwyl y bydd yna, o ystyried mai dyma yw'r foment fawr i'r gŵr yn rhif 11 Downing Street yn y gystadleuaeth i feddiannu allweddi'r tŷ drws nesaf.

Mae yna sawl ymgeisydd arall yn debygol o geisio olynu David Cameron sydd eisoes wedi dweud na fydd e'n cystadlu'r etholiad nesaf, ond heddiw yw diwrnod George Osborne o dan y chwyddwydr.