BBC Cymru Fyw

Lle Celf: Llai o artistiaid ond 'gwell profiad'

Published
Pynciau Cysylltiedig
  • Eisteddfod Genedlaethol
image captionMae'r Lle Celf yn codi chwilfrydedd nifer o Eisteddfodwyr

I rai, mae'r Lle Celf yn un o'r prif atyniadau ar faes y Brifwyl pob blwyddyn. Ydych chi wedi bod yno eleni? Un sydd wedi, ac sydd wedi rhannu ei hargraffiadau gyda Cymru Fyw ydy'r arbenigwr celf, Nia Roberts.

image captionGwaith Glyn Baines: Enillydd y Fedal Aur am Gelfyddyd Gain

Prif enillwyr

Am wythnos bob haf mae'r Lle Celf yn oriel gyfoes genedlaethol lle cawn gyfle i gael cipolwg ar waith tua 50 o artistiaid.

Roedd Pwyllgor Maldwyn yn awyddus i leihau yn sylweddol ar nifer yr arddangoswyr gan wneud lle i gynnwys mwy o waith gan artistiaid unigol ac, os yn addas, roi cyfle i arddangos darnau llawer mwy o faint.

Mae hyn wedi esgor ar Le Celf sy'n wahanol iawn o ran amgylchedd a phrofiad i'r arferol - tydi'r llygad ddim yn trawo yn sydyn o un gwaith i'r llall ond yn hytrach cawn ein llywio i aros ac arsylwi ar waith yn fwy hamddenol ar waith oddeutu 22.

Mae dycnwch a dyfalbarhad yn eiriau sy'n dod i'r amlwg wrth ystyried llawer o'r gwaith, yn arbennig felly'r ddau brif enillydd.

Roedd yn wych gweld Glyn Baines o'r Bala yn derbyn y Fedal Aur am Gelfyddyd Gain. Ag yntau'n 84 oed, dyma'r enillydd hynaf erioed ond mae ei waith mor ffres a thrawiadol, mae'n amlwg nad oes pylu o gwbl ar ei feddwl creadigol.

Cyflwyna gasgliad o waith haniaethol, collages o baent a phapur sydd, yn ei eiriau ef, "yn ddathliad o liw a bywyd" gyda theitl un darn yn dweud y cyfan - Cân i Goch a Gwyrdd.

Ydi, mae gwaith Glyn yn canu ac wrth arsylwi a myfyrio ar y lliwiau a'r siapiau ynddynt mae rhywun yn gwerthfawrogi egni a bywiolrwydd bywyd.

image captionGwaith Glyn Baines

Mae Cipio Eiliadau, gosodwaith trawiadol Rhian Hâf o Wytherin ger Llanrwst, enillydd y Fedal Aur am Grefft a Dylunio, hefyd yn waith sy'n dathlu ac yn dyrchafu, ond mewn modd gwahanol iawn.

Mae hwn yn waith sydd wedi bod yn cyniwair ganddi ers tro - efallai bod gwrandawyr praff Rhaglen Dewi Llwyd ar Radio Cymru yn cofio Rhian yn son am ei syniad o daflu golau trwy ddarnau o wydr pan oedd Dewi yn darlledu o Gaeredin dro'n ôl. Braf yw gweld a phrofi'r darn gorffenedig yma.

Yn y tywyllwch cawn ein hudo at y blychau bach cywrain ac arsylwi ar y cysgodion gwahanol gaiff eu taflu o'r darnau gwydr ym mhob un.

Mae'r gwaith yn gyfuniad celfydd o gelf gysyniadol, crefftwaith cywrain ac ychydig o wyddoniaeth - gyda phob darn o wydr wedi'i fesur a'i drin yn ofalus i greu'r effaith deisyfadwy.

image copyrightDewi Tannat Lloyd
image captionRhian Hâf (Llun: Dewi Tannat Lloyd)

Llai o artistiaid

image captionGwaith Sophie Southgate

Mae dyfalbarhad a chywreinrwydd yn dod i'r amlwg mewn gweithiau eraill hefyd - y gwead ar ochr allan a'r gyferbyniaeth lliwiau a siapiau hyfryd yn serameg Sophie Southgate; tlysau papur Jason Chart-Davies yn gerfluniau bach lliwgar; gwrthrychau bychan diddorol Ruth Harries; ffurfiau serameg Susan Phillips (enillydd y Fedal am Grefft a Dylunio llynedd) yn herio'r cyfrwng a rhesi llwyau serameg Zoe Preece yn hynod atyniadol gyda'r serameg wedi diferu o'r llwyau fel rhyw eisin melys hylifol.

O'r pethau bach i'r pethau mawr - dyma le gwelwn y gwahaniaeth amlwg yn y penderfyniad i gynnwys llai o artistiaid a chawn wledd o liw ym mhaentiadau enfawr Shani Rhys James a Catrin Webster.

Mae gweithiau gosod Carwyn Evans a Christine Mills yn sefyll allan, yn ein sodro i'r tir ar gaeau Mathrafal a chadarnhau bod gennym artistiaid cysyniadol sy'n gallu gweithio mewn modd diddorol a phellgyrhaeddol wrth ymdrin â'u cefndir gwledig Cymreig. Mae'r ddau waith yn rhyfeddol.

image captionGwaith Jason Chart-Davies

Tywyswyr

Un o'r pethau gwych am y Lle Celf ydi bod artistiaid sy'n newydd i ni yn dod i sylw a tydi eleni ddim yn eithriad.

Paentiadau mawr trawiadol David Dawson, sydd wedi ennill gwobr Gwobr Tony Goble i artist yn arddangos yn y Lle Celf am y tro cyntaf, a rhaid i mi grybwyll un o'm ffefrynnau: Lloerennau arnofiol James Gregory.

Pwy feddylia ar yr olwg gynta' mai cylchfannau traffig yw'r rhain? Anfarwol!

Mae tywyswyr - sy'n gwisgo'r crysau-t mwyaf cŵl ar y Maes gyda llun o waith Glyn Baines ar y tu blaen a marc cwestiwn mawr ar y cefn - yn cynnal teithiau tywys dyddiol ac wrth law i ateb unrhyw gwestiynau a sgwrsio am y gwaith. Chwiliwch amdanynt neu ewch i'r gornel wybodaeth yn y Lle Celf i ganfod mwy.

Er bod llai o arddangoswyr o ran nifer - a does dim lle yma i grybwyll pawb - rwy'n teimlo ein bod yn cael gwell profiad o'u gwaith. Tydi hi ddim yn hawdd torri lawr o gynifer o geisiadau, yn enwedig pan fo rhaid gadael enwau cydnabyddedig allan - ond mae tâst pob detholwr yn wahanol, ac yn sicrhau bod blâs gwahanol i'r arddangosfa bob blwyddyn.

Dyna hyfrydwch y drefn a pham ei bod yn werth rhoi tro i'r Lle Celf.

image captionManylyn o waith Catrin Webster

Pynciau Cysylltiedig