Ailagor cwest i farwolaeth milwr

Gavin Williams
Image caption Gavin Williams

Mae manylion amgylchiadau marwolaeth milwr o Gymru a fu farw ar ôl cael ei gosbi yn answyddogol yn 2006 yn cael eu clywed yn gyhoeddus am y tro cyntaf ddydd Llun.

Gwnaed y sylw gan y barnwr Alan Large wrth iddo ailagor y cwest i farwolaeth y preifat Gavin Williams, 22 oed, o Hengoed, Caerffili.

Roedd o'n aelod o Ail Fataliwn y Cymry Brenhinol oedd wedi eu lleoli ym marics Lucknow, Tidworth yn Wiltshire.

Mewn datganiad dywedodd ei fam Debora Williams fod ei mab wedi ei dargedu er mwyn ei gosbi.

Bu farw ar 3 Gorffennaf 2006 yn yr ysbyty ar ôl dioddef problemau gyda'i galon o ganlyniad i orboethi.

Dieuog o ddynladdiad

Clywodd y cwest fod yr heddlu oedd yn ymchwilio i'w farwolaeth, wedi cyhuddo tri milwr yng Ngorffennaf 2006.

Cafwyd y tri yn ddieuog o'i ddynladdiad yn 2008.

Ar ôl hynny bu ymchwiliad gan adain filwrol y fyddin i farwolaeth y preifat Williams

Yn dilyn eu hadroddiad nhw yn 2009, penderfynodd awdurdodau'r fyddin na fyddai yna unrhyw gyhuddiadau pellach yn cael eu dwyn.

Yna, bu ymchwiliadau pellach gan y fyddin yn 2010 a 2011, gydag adroddiad yn cael ei gyhoeddi yn Chwefror 2013.

Dywedodd y barnwr Alan Large: "Mae yna agweddau o'r achos hwn, er gwaethaf achos yn Llys y Goron, sydd heb gael eu harchwilio yn gyhoeddus.

"Nid lle cwest yw penderfynu pwy sydd ar fai - nid yw hwn yn achos llys.

"Y pwrpas yw sicrhau fod unrhyw arferion peryglus yn cael eu hadolygu... er mwyn osgoi marwolaethau yn y dyfodol."

"Fe fyddaf yn ystyried sut iddo farw a'r amgylchiadau."

'Anhapus'

Ychwanegodd y byddai hyn yn cynnwys y math o gosbi oedd yn digwydd o fewn Ail Fataliwn y Cymry Brenhinol ar y pryd.

Mewn datganiad gafodd ei ddarllen ar ran Debora Williams, mam Mr Williams, dywedodd Danny Friedman QC:

"Roedd o wedi gwneud ei hyfforddiant gwreiddiol yn Catterick, ac roedd yn ffonio yn aml i ddweud faint oedd e'n mwynhau."

Ond ychwanegodd iddi gael yr argraff ei fod yn anhapus ar ôl symud i farics Lucknow.

"Soniodd am gosbi answyddogol 'beasting'.

"Dywedodd ei fod yn galed ond bod yn rhaid iddo ddioddef."

Yn y datganiad dywedodd i'r fyddin gysylltu â hi ym Mehefin 2006 i ddweud fod Gavin wedi gadael y barics heb ganiatâd.

"Ar 25 Mehefin 2006 fe wnaeth Gaving gysylltu ar y ffôn i ddweud ei fod wedi dychwelyd i'r barics a bod popeth wedi ei sortio."

"Ar 3 Gorffennaf... Clywais gan Sarjant Strawbridge fod Gavin wedi cwympo i'r llawr wrth ymarfer. Dywedodd nad oedd yn gwybod oedd Gavin yn iawn, ac y byddai'n egluro mwy yn yr ysbyty.

"Roeddwn yn gwybod bryd hynny fod rhywbeth drwg wedi digwydd.

"Roedd rhywun yn y fyddin wedi gwneud rhywbeth iddo, ac roedd hynny oherwydd iddo adael y gwersyll heb ganiatad.

"Roedd Gavin eisiau priodi a chael plant ei hun. Rwy'n teimlo fod hyn wedi ei gymryd oddi wrtho.

"Roeddwn mor browd ohono pan ymunodd â'r fyddin.... ond rwy'n teimlo bod fy ffydd yn y fyddin wedi ei fradychu."

Mae'r gwrandawiad yn parahu.

Straeon perthnasol