BBC Cymru Fyw

Cymeradwyo cynllun i gefnogi'r Gernyweg

Published
image captionMae diddordeb yn yr iaith wedi tyfu yn y 10 mlynedd diwethaf
Mae Cyngor Cernyw wedi cymeradwyo cynllun i roi bywyd newydd i'r Gernyweg, ond mae pryder nad yw'n gwneud digon i amddiffyn yr iaith.
Fe fydd y cynllun iaith yn gosod targedau i wella'r defnydd o'r Gernyweg o fewn y cyngor ac yn eu gohebiaeth â'r cyhoedd.
Yn ôl y cyngor, bydd hyn yn gymorth iddyn nhw ddefnyddio'r iaith yn gyson, gan roi statws uwch iddi a gosod esiampl i sefydliadau eraill.
Ond mae rhai'n dweud nad ydi'r cynllun yn helpu'r ymdrechion i sefydlu'r Gernyweg fel iaith gymunedol.

'Rhan amlwg i'w chwarae'

Wrth groesawu'r cynllun, dywedodd y Cynghorydd Julian German, sy'n gyfrifol am ddiwylliant yng nghabinet y cyngor:
"Mae'r Gernyweg yn rhinwedd diwylliannol unigryw sy'n sail i arwahanrwydd Cernyw.
"Mae ganddi ran amlwg i'w chwarae ym mywyd diwylliannol, economaidd a chymdeithasol yr ardal."
Ond dywedodd y Cynghorydd Loveday Jenkin nad ydi'r mesurau'n gwneud digon i hybu defnydd o'r iaith yn y gymuned ac mewn ysgolion.
Mae'r mentrau cymunedol presennol yn cael eu rhedeg gan wirfoddolwyr, ac er bod y cynllun yn gobeithio darparu cefnogaeth ac anogaeth i ysgolion ddysgu'r Gernyweg, does dim ymrwymiad i addysg cyfrwng Cernyweg.
Yn ôl Ms Jenkin, does dim dyfodol i'r iaith oni bai fod plant a phobl ifanc yn dysgu ei siarad.
Mae rhwng 300 a 500 o bobl yn siarad y Gernyweg yn rhugl, ac mae'r iaith yn derbyn grant o £150,000 y flwyddyn gan lywodraeth y DU.
Bu rheolwr datblygu'r Gernyweg ar y cyngor, Jenefer Lowe, yn rhannu ei gobeithion am y cynllun gyda Cymru Fyw.
Mae strategaeth datblygu'r iaith wedi cael ei derbyn ers 10 mlynedd, ac mae'r cyngor wedi arwain y gwaith gyda chymdeithasau yr iaith, yn ogystal â rhoi staff mewn lle sydd wedi gweithio gydag addysg, hysbysebu, cyfieithu ac ati.
Ond hyd at nawr doedd dim cynllun arbennig am ddefnydd yr iaith mewn gwaith a gwasanaethau y cyngor ei hunan.
Mae'r cynllun newydd yn rhoi cyfrifoldeb i'r staff feddwl am ddefnyddio Cernyweg mewn prosiectau a gwasanaethau, yn hybu'r staff i ateb y ffôn yn y Gernyweg ac yn sicrhau y bydd arwyddion yn adeiladau y cyngor yn ddwyieithog.
Does dim deddf sy'n amddiffyn yr iaith Gernyweg, felly mae'n bwysig iawn fod y cyngor yn arwain y ffordd.
Mae diddordeb yn yr iaith wedi tyfu yn fawr dros y 10 mlynedd diwethaf ac mae llawer o bobl yn dysgu ar hyn o bryd. Mae arwyddion y stryd yn ddwyieithog ac mae'n bosib unwaith eto i glywed yr iaith o dro i dro.
Mae busnesau yn ei defnyddio fwy a mwy a'r gobaith yw i'r iaith ddod o hyd i'w lle unwaith eto mewn bywyd cymdeithasol bob dydd a dychwelyd i galon y gymuned a'r teulu.