BBC Cymru Fyw

Gwynedd: Cau rhagor o lwybrau cyhoeddus?

Bryn Jones
Manylu, BBC Radio Cymru

Published

Mae llwybrau cyhoeddus yn cau am nad ydi'r cyngor sir yn cadw at ei ddyletswyddau statudol i'w cadw'n agored, yn ôl cynghorydd o Wynedd.

Yn ogystal, mae rhybudd bydd mwy yn cau yn y dyfodol wrth i adran hawliau tramwy'r cyngor wynebu toriadau. Yn ôl cyn-bennaeth yr adran, dim ond tri aelod o staff fyddai'n gyfrifol am 4,000 cilomedr o lwybrau - o'i gymharu efo 15 aelod o staff ddegawd yn ôl.

Mae Llwybr Arfordir Cymru yn boblogaidd gyda cherddwyr oherwydd y golygfeydd trawiadol. Ond mae rhan o'r llwybr ger Nefyn, Pen Llŷn, wedi cau ers sawl blwyddyn oherwydd erydu - ac mae pryderon bod rhan arall o'r llwybr ar fin cau.

Dywed cynghorydd yr ardal bod swyddogion wedi methu yn eu dyletswyddau i gadw'r llwybr yn agored. Yn lle defnyddio eu hawl i symud y llwybr a'i gadw mor agos at y clogwyn â sy'n ddiogel, meddai, mae nhw wedi dargyfeirio ar hyd lôn tarmac bellter i ffwrdd o'r golygfeydd.

'Dyletswyddau statudol'

image captionDydi'r cynghorydd Gruffydd Williams ddim yn hapus fod y rhan hon o'r llwybr ynghau

Dywedodd y Cynghorydd Gruffydd Williams wrth raglen BBC Cymru Manylu: "Be dwi isho Cyngor Gwynedd 'neud ydi cadw at y dyletswyddau statudol s'geno nhw, mynd draw i'r tai a rhoi gorfodaeth rolio i fewn fel bod y llwybr yma unwaith yn rhagor yn cael ei defnyddio gan bobl leol ac ymwelwyr fel ei gilydd.

"Fedra i ddim cael fy mhen rownd bod rhwyun yn y swyddfa yn fa'na wedi meddwl bod dim pwysigrwydd i'r llwybr yma - sef Llwybr Arfordirol Cymru, a'u bod nhw'n fodlon arni yn cael ei arallgyfeirio ar lôn hanner milltir o'r arfordir, heb ddim golygfeydd o Borthdinllaen.

"Wel mae o'n warthus bod nhw wedi cadw'r llwybr ar gau cyhyd. Faswn i'n dweud bod o'n amlwg, dydi, bod nhw ddim yn cymryd y rhan yma o'r byd o ddifri."

Ddeng mlynedd yn ôl roedd 15 o bobl yn gweithio yn adran hawliau tramwy Cyngor Gwynedd, ac yn gyfrifol am 4,000 cilomedr o lwybrau.

Gyda niferoedd staff yr uned wedi haneru erbyn heddiw, mae cyn-bennaeth yr adran yn rhybuddio yn erbyn cynlluniau i wneud mwy o doriadau, rhag i fwy o lwybrau gau.

'Yn amhosib'

image captionDoes dim digon o adnoddau i gynnal y llwybrau, yn ôl David Coleman

Fe ddywedodd David Coleman mai dim ond tri aelod o staff fyddai ar ôl os ydi'r cyngor yn derbyn un o'r argymhellion."I mi mae'n amhosib gwneud y gwasanaeth o gwbwl," meddai.

Ychwanegodd: "Dydyn nhw ddim yn son am dorri'r gwaith o gwbwl, ond does dim ond adnoddau yno rwan i gynnal a chadw 40% o'r rhwydwaith. Ond efo'r toriadau gwaeth mae nhw'n son amdanyn nhw, dwi ddim yn gweld bod posib gwneud llai na 20%."

Fel awdurdodau lleol ar draws Cymru, mae Cyngor Gwynedd yn gorfod gwneud arbedion. Ar hyn o bryd, mae nhw'n ymgynghori efo'r cyhoedd ynglŷn â'r opsiynau mae nhw wedi eu hargymell i wneud y £7m o arbedion - ac ymysg yr opsiynau mae torri £330,000 yn yr uned hawliau tramwy.

Y cynghorydd Dafydd Meurig ydi'r aelod cabinet ar y cyngor sy'n gyfrifol am yr adran hawliau tramwy.

Mae o'n cydnabod y byddai mwy o doriadau yn gwaethygu'r sefyllfa - ond bod rhaid torri nôl yn rhywle.

Meddai: "Mi fydd hi yn anoddach. Hynny ydi mae'n rhaid gwneud toriadau mewn sawl maes. Os yda ni'n gwneud toriadau yn maes hawliau tramwy, ydi mae hynny'n golygu bod hi'n mynd i fod yn anoddach.

"Yn yr run modd, os yda ni'n gwneud y toriadau rheiny ym maes trafnidiaeth, ella fydd cyflwr ffyrdd yn mynd yn waeth. Yda ni'n gwneud y toriadau mewn addysgu, gofal gwasanaethau gofal cymdeithasol, gwaith ieuenctid...lle yda ni'n gwneud y toriadau?

"Dyna pam ryda ni eisiau gwybod beth ydi blaenoriaethau pobol Gwynedd a dyna pam mae'n bwysig eu bod nhw'n cymryd rhan yn y broses ymgynghori."

Manylu, BBC Radio Cymru, dydd Iau 11 Tachwedd, 12:32; ail-ddarllediad dydd Sul 15 Tachwedd, 13:32.