BBC Cymru Fyw

Cymru ar draws y byd

Published
image captionNid Patagonia yw'r unig ran o'r byd ble mae 'na gysylltiadau Cymreig parhaol
Dim ond trwy wrando neu wylio gwasanaethau BBC Cymru yn rheolaidd fe ddaw hi'n amlwg fod yna Gymry wedi ymgartrefu ymhob rhan o'r byd bron.
'Dyn ni wedi clywed llawer eleni am gysylltiad Cymru gyda Phatagonia, ond wyddoch chi fod yna ddylanwad Cymreig parhaol ar nifer o drefi'r cyfandir? Dyma i chi gasgliad o rai ohonyn nhw:

Llandovery, Jamaica

Mae Llandovery wedi'w lleoli yn ardal St Ann yn Jamaica, ac mae afon gerllaw o'r un enw. Mae'r dref yn adnabyddus am y 'One-Penny Stamp', ac am y felin siwgr gyfagos. Mae 'na ddyfalu mai dylanwad y morleidr enwog Syr Harri Morgan sydd tu ôl i'r enw. Roedd o'n Lywodraethwr yn Jamaica am gyfnod yn ystod teyrnasiad Siarl yr Ail. Mae ardal o'r enw Llanrhumney hefyd ar yr ynys. Cafodd Morgan ei eni yn ardal Llanrhymni ar gyrion Caerdydd.
image captionLlandovery, Jamaica
image copyrightPauline E/Geograph
image captionNeuadd y Dref, Llanymddyfri, Sir Gâr

Pontypool, Ontario, Canada

Cafodd yr ardal ei henwi gan dri gŵr o dde ddwyrain Cymru. Nid yn annisgwyl, roedd John Jennings, William Ridge Sr., a James Leigh yn hannu o Bontypŵl.
image captionPontypool, Ontario
image copyrightJaggery/Geograph
image captionMarchnad Pontypŵl, Torfaen

Llandudno, De Affrica

Yn rhan o ddinas Cape Town cafodd Llandudno Beach ei henwi fel treflan yn 1903. Mae'n ardal freintiedig iawn, ac mae rhai o'r tai mwya' costus yn Dde Affrica gyfan yno. Mae'n debyg bod hi wedi ei henwi oherwydd y tebygrwydd rhwng y ddwy ardal lan môr. Edrychwch ar y lluniau - 'dych chi'n gweld y tebygrwydd?
image captionLle mae Pen y Gogarth? Llandudno Beach, Cape Town
image copyrightGerald England
image captionLlandudno, Sir Conwy

Yuzovka neu Hughesovka, Wcrain (Donetsk erbyn heddiw)

Mae Donetsk yn un o'r dinasoedd mwyaf yn Wcrain, gyda hanes o ddiwydiant trwm. Cymro o Ferthyr Tudful, John James Hughes, sefydlodd y ddinas. Cafodd Yuzovka neu Hughesovka ei enwi ar ei ôl. Pan ddaeth Stalin i rym cafodd enw'r ddinas ei newid i Stalino. Cafodd yr enw Donetsk ei fabwysiadu yn 1961.
image captionYuzovka, fel ag yr oedd yn nyddiau John Hughes ynghanol yr unfed ganrif a'r bymtheg
image captionDonetsk, y ddinas ddiwydiannol fel y mae hi heddiw

Cardiff, Taranaki, Seland Newydd

Dyma i chi Cardiff sydd yn Ynys y Gogledd, Seland Newydd, gyda mynydd enwog Mount Taranaki yn y cefndir. Mae 'na sawl lle arall yn y byd sy'n rhannu ei enw gyda phrifddinas Cymru gan gynnwys Cardiff, Alberta, Canada a Cardiff, Alabama. Cafodd Cardiff-by-the-sea yng Nghaliffornia ei henwi yn 1911 gan ddynes oedd yn hannu o Gaerdydd yng Nghymru. Ei gŵr oedd yn gyfrifol am godi tai yn yr ardal.
image captionCardiff, Taranaki
image copyrightCommission Air
image captionCaerdydd o'r awyr

Nanty Glo, Pennsylvania, UDA

Mewnfudodd miloedd o Gymry i dalaith Pennsylvania yn America yn yr ail ganrif a'r bymtheg ar ôl cael addewid gan y Crynwr William Penn y buasen nhw'n cael sefydlu eu trefedigaeth eu hunain yno. Mae'r olion Cymreig yn dal yn gryf iawn ac mae ardal yn Nanty Glo yn edrych yn debyg iawn i fel roedd rhai o gymunedau glofaol De Cymru tan yn ddiweddar.
image captionGwaith haearn Natyglo yn Sir Fynwy ar ddiwedd y ddeunawfed ganrif.

Carnarvon, Awstralia

Wedi'w lleoli 904km i'r gogledd o Perth, mae tref arfordirol Carnarvon yng ngorllewin Awstralia yn mwynhau dipyn o haul, gyda'r tymheredd ar gyfartaledd yn 26C. Cafodd ei henwi ar ôl pedwerydd Iarll Carnarvon a oedd yn Ysgrifennydd y Trefedigaethau yn Oes Victoria.
image captionCarnarvon, Awstralia: Tebyg i Ddinas Dinlle?
image captionCastell Caernarfon, Gwynedd

Bagwyllydiart, Sir Henffordd, Gorllewin Canolbarth Lloegr

Mae nifer o lefydd yn Lloegr ag enwau Cymraeg, yn enwedig ar y ffin. Yn eu plith mae Bagw, 10 milltir o Henffordd.
image captionBagwyllidiart: 'Sgwn i sut hwyl mae'r bobl leol yn ei gael ar ynganu hwnna?

Bangor, Gogledd Iwerddon

Does yna ddim cysylltiad Cymreig rhwng Bangor, Gwynedd a Bangor, Gogledd Iwerddon, ond dyma i chi eglurhad pam eu bod yn rhannu'r un enw.
Tref o dros 60,000 o bobl yn Sir Down, Gogledd Iwerddon yw Bangor. Mae hi deirgwaith yn fwy na dinas Bangor yng Ngwynedd. Mae'r enw Bangor yn deillio o'r gair Gwyddeleg Beannchor (neu Beannchar yn y ffurf fodern) sy'n golygu tro sy'n debyg i gorn anifail. Fe welwch yn y llun bod bae Bangor yn debyg iawn i gyrn teirw. Ar y llaw arall, mae Bangor, Gwynedd, wedi ei henwi ar ôl hen air Cymraeg am "glawdd plethiedig" oedd yn amgylchynnu safle wreiddiol y gadeirlan.
image captionBangor, Gogledd Iwerddon
image copyrightDavid Stowell/Geograph
image captionBangor, Gwynedd