Llygad 'feionig' newydd i ddynes o Gaerdydd

Mrs Lewis
Image caption Roedd Mrs Lewis yn dioddef o gyflwr retinitis pigmentosa ers iddi fod yn bump oed

Mae dynes o Gaerdydd oedd bron yn gwbl ddall wedi disgrifio'r llawenydd o allu gweld eto wedi iddi dderbyn llygad 'feionig' newydd.

Derbyniodd Rhian Lewis, 49 oed, driniaeth fel rhan o arbrawf yn Ysbyty John Radcliffe yn Rhydychen.

Gosododd llawfeddygon yn Ysbyty Llygaid Rhydychen ficrosglodyn bychan ar gefn retina ei llygad dde er mwyn ei galluogi i weld.

Mae Mrs Lewis, sy'n fam i ddau, wedi dioddef o gyflwr retinitis pigmentosa ers iddi fod yn bump oed.

Mae'r cyflwr yn golygu bod y celloedd sy'n adnabod goleuni yn y retina yn dirywio, ac fe all hyn arwain at ddallineb.

Mae un o bob 3,000 i 4,000 o bobl yn y DU yn dioddef gyda'r cyflwr, ac nid oes iachâd i'r cyflwr ar hyn o bryd.

Image caption Mae profion ar y llygad 'feionig' wedi cael eu cynnal ers 2012

Cyn y llawdriniaeth ym mis Mehefin, roedd Mrs Lewis yn gwbl ddall yn ei llygad dde a bron yn gwbl ddall yn ei llygad chwith.

Yn ystod profion yn dilyn y llawdriniaeth, gofynnodd y meddygon wrth Mrs Lewis edrych ar gloc er mwyn gweld os oedd hi'n gallu gweld y bysedd yn ddigon clir.

Doedd hi heb allu gweld faint o'r gloch oedd hi gyda'i llygad dde ers 16 o flynyddoedd ac ers tua chwe blynedd gyda'i llygad chwith.

'Fel diwrnod Nadolig'

Fe ddywedodd Mrs Lewis "O fy Nuw" pan sylweddolodd ei bod wedi llwyddo i weld yr amser.

"Roedd yn wirioneddol yn teimlo fel diwrnod Nadolig," meddai.

Pan mae'r ddyfais yn cael ei gwneud yn weithredol am y tro cyntaf, mae cleifion yn gweld fflachiadau o oleuni, ond mae'n cymryd wythnosau i'r ymennydd ddysgu sut i drawsnewid y fflachiadau hynny'n ddelweddau, siapiau a gwrthrychau.

Gall y delweddau fod yn rhai du a gwyn, ond maen nhw'n dal yn gallu trawsnewid bywydau, meddai'r meddygon sy'n gyfrifol am y wyddoniaeth.

Image caption Llawfeddygon yn ystod y llawdriniaeth yn Rhydychen

Wrth ddisgrifio'r eiliad gafodd y teclyn ei ddefnyddio am y tro cyntaf wedi'r llawdriniaeth, dywedodd Mrs Lewis:

"Roedden nhw wedi dweud wrtha' i efallai na fyddwn i'n teimlo unrhyw wefr, ac yna yn sydyn, o fewn eiliadau, roedd 'na fflach yn fy llygad sydd heb weld dim ers dros 16 o flynyddoedd, felly roedd fel 'O fy Nuw, wow!'

"Y broblem gyda pheidio gallu gweld yw eich bod hefyd yn colli hyder, gan eich bod yn colli'r gallu i fod yn symudol.

"Y pethau syml fel siopa, siopa am ddillad - dydych chi ddim yn gwybod sut rydych yn edrych.

"Mae wedi bod yn bron i wyth mlynedd falle ers i mi gael unrhyw syniad o sut y mae fy mhlant yn edrych.

"Nawr pan rwy'n dod o hyd i rywbeth, yn enwedig fel llwy neu fforc ar fwrdd, mae'n deimlad o hapusrwydd pur. Rwy'n cyffroi am fy mod wedi gwneud rhywbeth yn gywir."


Bydd mwy o hanes triniaeth Rhian Lewis ar raglen 'Trust Me, I'm a Doctor' ar BBC 2 am 20:00 nos Fercher 6 Ionawr.