Darpariaeth iaith bwrdd iechyd 'ddim yn ddigonol'

Betsi Cadwaladr

Mae ymchwiliad Comisiynydd y Gymraeg wedi darganfod nad yw darpariaeth un o'r byrddau iechyd yn "ddigonol" a bod "angen arweiniad" er mwyn gwella'r sefyllfa.

Ymchwiliodd y comisiynydd ar ôl cwyn gan deulu am brofiadau plentyn na chafodd asesiad yn Gymraeg gan Fwrdd Iechyd Betsi Cadwaladr er i'r teulu ofyn yn benodol am hynny.

Er bod y plentyn a'r seicolegydd oedd yn cynnal yr asesiad yn siarad Cymraeg, ni chafodd yr asesiad ei gynnal yn Gymraeg oherwydd dim ond asesiadau Saesneg sy'n ddilys yn ôl rheolau'r bwrdd iechyd.

Mae'r comisiynydd wedi dweud bod y bwrdd iechyd wedi methu â chydymffurfio â'u cynllun iaith.

Mae'r Bwrdd Iechyd yn llwyr dderbyn adroddiad ac argymhelliad Comisiynydd y Gymraeg.

Dywedodd y comisiynydd Meri Huws fod yr achos yn "amlygu'r ffaith nad yw [statws swyddogol y Gymraeg] bob amser yn cael ei adlewyrchu ym mhrofiadau pobl a phlant".

"Mae'n amlwg felly nad yw'r ddarpariaeth bresennol yn ddigonol a bod angen arweiniad er mwyn gallu cynnal asesiadau pwysig fel hyn yn Gymraeg," meddai.

"Wrth ymchwilio i'r achos yma roedd hi'n amlwg i mi bod y plentyn wedi cael ei drin yn llai ffafriol oherwydd anallu'r sefydliad i gynnal asesiad yn y Gymraeg. Roedd pryderon gan y teulu hefyd ynghylch effaith hyn ar anghenion lles y plentyn."

Er hynny, mae hi'n cydnabod bod rhai pethau "y tu hwnt i reolaeth y sefydliad".

Mae wedi argymell y dylai'r bwrdd iechyd "gydweithio â sefydliadau eraill i adnabod pa asesiadau a theclynnau eraill nad ydynt ar gael yn Gymraeg".

Mewn ymateb dywedodd y Bwrdd Iechyd, ei fod "yn llwyr dderbyn adroddiad ac argymhelliad Comisiynydd y Gymraeg."

"Rydym wedi ymrwymo i ddarparu gofal i gleifion yn eu hiaith gyntaf a byddwn yn gweithio efo'r asiantaethau perthnasol i sicrhau y gallwn gyflawni hyn."