Cwest Cheryl James yn agor

Cheryl James
Image caption Bu farw Cheryl James yn 1995

Ni fydd honiadau am ddiwylliant ehangach o gamdrin mewn gwersyll milwrol yn Surrey yn cael eu hystyried mewn cwest newydd i farwolaeth milwr ifanc yno yn 1995.

Cafwyd hyd i gorff y Preifat Cheryl James, 18 oed o Langollen, ym mis Tachwedd 1995, gyda bwled yn ei phen. Roedd hi'n un o bedwar milwr fu farw ym marics Deepcut rhwng 1995 a 2002, ac roedd honiadau o fwlio a cham-drin.

Cafodd rheithfarn agored y cwest gwreiddiol ei ddileu wedi i honiadau newydd o gamdriniaeth gael eu datgelu, ac o ganlyniad fe wnaeth teulu Miss James alw ar y cwest newydd i ystyried honiadau o fwlio a chamdriniaeth rywiol.

Dywedodd y Barnwr Brian Barker QC wrth y cwest ddydd Llun y byddai'n canolbwyntio ar "gyflwr meddwl" Cheryl James "ar sail y dystiolaeth ac nid ar sail tybiaethau", ond y byddai'n "parhau i adolygu ei farn".

Mae disgwyl i'r cwest bara tua dau fis a derbyn tystiolaeth gan 100 o dystion.

Esboniodd y Barnwr Barker bod ffiniau'r cwest wedi eu pennu'n barod, ac fe fyddai'n cynnwys y ffordd y bu Miss James farw, lle y bu iddi farw, pwy ddaeth o gyd i'w chorff, a'r hyn ddigwyddodd ar noson 26 Tachwedd 1995.

Image copyright PA
Image caption Des James, tad Cheryl James, yn cyrraedd y cwest yn Woking ddydd Llun

Bydd y cwest hefyd yn edrych ar bwy welodd y milwr ychydig cyn iddi farw, os oedd rhywun arall wedi chwarae rhan yn ei marwolaeth, a chyflwr meddwl Cheryl James ar 27 Tachwedd 1995 - y noson bu iddi farw.

Dywedodd y byddai hefyd yn ystyried methiannau amlinellol fyddai wedi achosi neu gyfrannu at ei marwolaeth - sef y polisïau a systemau oedd mewn lle ar y pryd.

Fe allai hynny gynnwys ymddygiad rhywiol, arolygaeth a chefnogaeth i filwyr ifanc - yn enwedig milwyr benywaidd, a pholisïau oedd mewn grym yn ymwneud ag alcohol a chyffuriau.

Roedd y fargyfreithwarig Alison Foster QC, ar ran teulu Cheryl James, wedi gofyn i'r cwest ystyried unrhyw gamdriniaeth rhyw y gallai Miss James fod wedi ei ddioddef fel rhan o'r ymchwiliad, gan ddadlau y dylid edrych yn ehangach ar ddiwylliant rhyw Deepcut ar y pryd, gan gynnwys ymddygiad anaddas tuag at ferched ifanc o'r rhengoedd uwch.

Ond fe esboniodd y Barnwr Baker mai dim ond un o'r ceisiadau hyn fyddai'n cael ei ystyried - sef effaith unrhyw gamdriniaeth rhyw yn erbyn Cheryl James ar ei chyflwr meddyliol.

Dywedodd y barnwr: "Nid ymchwiliad cyhoeddus yw hwn, ond fe fydd yn ymchwiliad llawn, agored a di-ofn i farwolaeth Cheryl.

"Y cwestiwn perthnasol fydd yn cael ei ofyn yn wreiddiol yw beth oedd cyflwr meddwl Cheryl ar 27 Tachwedd."