Arolwg: Iechyd yn hawlio sylw etholwyr

Doctors at work Image copyright SPL
Image caption Iechyd oedd prif bryder traean o'r rhai gafodd eu holi

Iechyd yw'r pwnc allai effeithio fwyaf ar bleidlais pobl yn etholiad y Cynulliad ar 5 Mai, yn ôl yr hyn mae arolwg gan BBC Cymru yn ei awgrymu.

Mae'r arolwg barn blynyddol yn awgrymu mai iechyd fydd prif bryder traean o'r pleidleiswyr a gymerodd ran.

Mae 18% yn rhoi swyddi ar frig eu rhestr, tra bod mewnfudo yn flaenoriaeth i 14% o'r rhai gafodd eu holi.

Yr economi (11%), addysg (10%), Ewrop (4%) a throsedd (2%) sy'n cwblhau'r rhestr.

Ond er gwaetha'r casgliad mai iechyd oedd y brif flaenoriaeth etholiadol, mae arolwg blynyddol Dydd Gŵyl Dewi BBC Cymru, gafodd ei gynnal y cwmni ICM, hefyd yn awgrymu bod 65% o'r rhai a atebodd yn gwybod mai Llywodraeth Cymru sy'n rhedeg y gwasanaeth iechyd yng Nghymru, tra bod ychydig yn llai na thraean (29%) wedi camgymryd, gan feddwl ei fod dan ofal Llywodraeth y DU

'Diddorol'

Fe ddywedodd Laura McAllister, Athro Llywodraethu ym Mhrifysgol Lerpwl, ei fod e'n "ddiddorol gweld ychydig o gynnydd yn y ddealltwriaeth mai Llywodraeth Cymru sy'n gwneud y penderfyniadau allweddol ar iechyd yng Nghymru."

Ychwanegodd: "Dwi'n tybio bod hynny'n ganlyniad o'r ymosodiadau hallt ar berfformiad a llywodraethiant y gwasanaeth iechyd yng Nghymru gan Lywodraeth y DU."

Ar bwnc mewnfudo, ychydig o dan hanner (47%) oedd yn meddwl bod y niferoedd sy'n symud o du allan i'r DU i mewn i Gymru yn rhy uchel, 37% yn cytuno gyda'r sefyllfa bresennol o ran y niferoedd, tra bod 8% yn meddwl ei fod yn rhy isel.

Roedd ychydig dros hanner (54%) o'r pleidleiswyr yn cytuno gyda chynllun Llywodraeth y DU i roi rheolaeth dros rai trethi incwm i Lywodraeth Cymru, gyda 42% yn credu mai ond Llywodraeth San Steffan ddylai gael rheolaeth dros drethi incwm.

Mae'r arolwg hefyd yn awgrymu y byddai 43% o bleidleiswyr yn hoffi i'r Cynulliad gael mwy o bwerau, a 30% yn meddwl bod y pwerau presennol yn ddigonol. Byddai 13% yn hoffi diddymu'r Cynulliad, ac roedd 6% o blaid annibyniaeth.

Image caption Ychydig yn llai na 15% o bobl a wnaeth bleidleisio yng Nghymru yn yr etholiadau diwethaf ar gyfer Comisiynwyr yr heddlu

Comisiynwyr Heddlu: Diffyg ymwybyddiaeth

Gyda phleidleiswyr Cymru yn cael ethol Comisiynwyr Heddlu a Throsedd ar yr un diwrnod ag etholiad y Cynulliad, methodd bron i naw o bob 10 (89%) fu'n rhan o'r arolwg enwi unrhyw un o'r Comisiynwyr presennol - un o bob 10, 10%, allai enwi un, tra bod 1% yn gallu enwi dau.

Mae gan Gymru bedwar Comisiynydd: Winston Roddick (Gogledd Cymru), Alun Michael (De Cymru), Christopher Salmon (Dyfed-Powys) ac Ian Johnston (Gwent).

Ychydig yn llai na 15% o bobl a wnaeth bleidleisio yng Nghymru yn yr etholiadau diwethaf ar gyfer y Comisiynwyr ym mis Tachwedd 2012.

Yn ôl Colin Rogers, Athro Gwyddor Plismona ym Mhrifysgol De Cymru: "Roedd yr etholiad diwethaf wedi methu oherwydd y ffaith nad oedd yna ddadl arwyddocaol, nid oedd yna unrhyw ymdrech i godi ymwybyddiaeth o rôl y Comisiynwyr.

"Dwi'n meddwl bod rhaid cychwyn ar y gwaith hynny nawr er mwyn gwneud pobl yn ymwybodol o beth yn union yw gwaith y Comisiynwyr a beth allen' nhw fod yn ei wneud yn y dyfodol."

Bu ICM yn cyfweld ag oedolion ar draws Cymru dros y ffôn rhwng 16-22 Chwefror 2016.