Carwyn Jones yn cyhoeddi fersiwn wahanol o Fesur Cymru

cj
Image caption Daeth y cyhoeddiad yn ystod cynhadledd i'r wasg fisol y Prif Weinidog

Mae Carwyn Jones wedi cyhoeddi fersiwn wahanol o fesur drafft Cymru gyda'r nod o ddarparu ateb cyfansoddiadol "sefydlog, hir ei barhad".

Dywedodd y Prif Weinidog y byddai cynigion Llywodraeth Cymru yn "osgoi blynyddoedd o ymrafael cyfansoddiadol" yn y dyfodol.

Daw hyn wedi i Stephen Crabb ddweud y bydd "newidiadau sylweddol" i fesur drafft Cymru yn dilyn beirniadaeth o'i gynnwys.

Yn ôl llefarydd ar ran Ysgrifennydd Cymru, mae'r blaid Lafur wedi "rhwygo o'r top i'r gwaelod" ar ddatganoli.

Dywedodd Mr Jones y byddai'r fersiwn wahanol yn cynnwys llai o faterion sydd wedi'u cadw yn ôl i San Steffan, gan hefyd sefydlu system gyfreithiol ar wahân i Gymru.

Daeth y cyhoeddiad yn ystod cynhadledd misol y wasg gan y Prif Weinidog.

Image caption Bydd "newidiadau sylweddol" i Fesur Cymru, meddai Stephen Crabb

'Cyfyngu'

Mynegodd Mr Jones ei "bryderon dwys" am y "diffyg ymgynghori" yn y broses gan ddweud bod y cynigion gwreiddiol yn "bygwth cyfyngu" ar ddemocratiaeth Cymru.

Dywedodd Mr Jones: "Felly heddiw, mewn ysbryd o gydweithio adeiladol, rydym wedi cyhoeddi Bil amgen cynhwysfawr, wedi'i wneud yng Nghymru, sy'n rhoi sylw i'r pryderon hynny ac sy'n darparu ateb sefydlog, hir ei barhad ar gyfer llywodraethu Cymru yn y dyfodol.

"Drwy gynnwys categori newydd o bwerau i'w datganoli yn y dyfodol, rydym o'r farn bod potensial yma i osgoi blynyddoedd o ymrafael cyfansoddiadol pellach drwy osod mewn cyfraith y trywydd ar gyfer y degawd nesaf a thu hwnt."

Dadansoddiad Gohebydd Gwleidyddol BBC Cymru, Daniel Davies

Dyma ymgais Carwyn Jones i adennill rheolaeth o'r cam nesaf yn y llwybr datganoli.

Gellir dadlau bod Llywodraeth Prydain wedi bod yn dal yr awenau ers 2010 pan ddaeth addewid gan y glymblaid y bydden nhw yn adolygu'r setliad datganoli.

Canlyniad hynny oedd Comisiwn Silk, Cytundeb Dydd Gŵyl Dewi a Mesur Drafft Cymru- tri pheth ddechreuodd yn San Steffan.

Mae Ysgrifennydd Cymru, Stephen Crabb, wedi cael ei orfodi i roi'r mesur drafft i un ochr am nawr ar ôl i ACau ac ASau feirniadu'r mesur.

Tra ei fod e yn paratoi i ail ddrafftio'r ddeddfwriaeth mae Mr Jones wedi neidio ar y cyfle ac wedi cynnig ateb gan Lywodraeth Cymru i'r broblem.

Mae'r fersiwn wahanol o'r ddeddf yn galw ar i fwy o bwerau gael eu rhannu yn glir rhwng y ddwy wlad, gan roi mwy o gyfrifoldebau i Gaerdydd. Mae Mr Jones yn gofyn am bolisi drws agored fan hyn.

Ond bydd hi yn fwy anodd iddo fe ennill y ddadl y dylai Cymru gael system gyfreithiol ar wahân. Mae Llywodraeth Prydain yn dweud bod rhai yn y blaid Lafur, fel y nhw, wedi gwrthwynebu'r syniad yma o'r blaen.

'Cynigion yn adeiladol'

Ychwanegodd Mr Jones: "Dylai gosod hyn mewn deddfwriaeth, ynghyd ag awdurdodaeth gyfreithiol neilltuol, helpu'n fawr iawn i egluro ffiniau pwerau datganoledig, gan osgoi mwy o gyfeiriadau drud a hirfaith i'r Goruchaf Lys.

"Gobeithio y bydd Llywodraeth y Deyrnas Unedig yn defnyddio'r ysbaid a gafodd ei greu gan yr oedi ar eu Bil i drafod ein cynigion yn adeiladol a gweld eu bod yn cynnig atebion i'r nifer o faterion anodd rydym yn eu hwynebu ar hyn o bryd.

"Dyma'r bil y gallem ei gyflawni gyda'n gilydd o hyd."

Dywedodd llefarydd ar ran Ysgrifennydd Cymru: "Fel rhan o broses Dydd Gŵyl Dewi, fe wrthododd Llafur Cymru ddatganoli'r pwerau dros yr heddlu a chreu system gyfreithiol ar wahân.

"Y ffaith yw bod y blaid Lafur wedi ei rhwygo o'r top i'r gwaelod pan mae'n dod i ddatganoli. Yn amlwg, consesiwn i Blaid Cymru yw'r mesur Cymru amgen yma cyn etholiadau'r Cynulliad pan mae disgwyl i Lafur golli seddi."