Y Cymry i greu argraff yn Rio?

Rio Image copyright Getty Images

"Croeso i ddinas Olympaidd Rio" meddai peilot yr awyren. Mae'n daith y mae 23 o athletwyr Cymru yn ei gwneud ar gyfer Gemau 2016.

Bydd rhai wedi profi'r wefr o'r blaen, wedi blasu llwyddiant yn barod. Roedd medalau aur i Jade Jones a Geraint Thomas yn Llundain bedair blynedd yn ôl. Fe enillodd yr hwylwraig Hannah Mills fedal arian, felly hefyd Chris Bartley ar y llyn rhwyfo.

I eraill, efallai mai wrth glywed y geiriau rheiny ar ôl glanio yn Ne America ar gyfer y gemau cyntaf erioed ar y cyfandir yma y tro'dd y freuddwyd yn realiti.

Image copyright Getty Images
Image caption Fe wnaeth Chloe Tutton osod record newydd yn y treialon

Fe gafodd Chloe Tutton ei magu nid nepell o bwll Ystrad yn Rhondda. Pob wythnos byddai'r cyn-ddisgybl yn ysgolion Cymraeg Bodringallt a'r Cymer yn cerdded law yn llaw gyda'i mham i gael gwers nofio.

A hithau bellach newydd droi 20 oed, bydd Chloe yn cystadlu yn Rio ar ôl iddi osod record Brydeinig newydd ar gyfer y 200 metr dull broga yn y treialon.

Ynghyd â Jazz Carlin, Georgia Davies a Ieuan Lloyd, mae'n un o bedwar o Gymry yn y tîm nofio.

"Dwi'n caru'r ffaith bod pedwar ohonom ni o Gymru yn nhîm Prydain", meddai Chloe. "Mi fyddwn ni'n gwneud ein gwlad yn falch".

Bu'r misoedd diwethaf yn gyfuniad o ymarfer caled a phobi. Er mwyn talu am daith gostus ei mham i Rio mae'r ddwy wedi bod yn gwerthu cacennau. I gefnogwyr a chystadleuwyr fel eu gilydd mae cael bod yn rhan o'r Gemau Olympaidd yn brofiad melys.

Image caption All Stanford hawlio'r fedal aur ar draeth Copacabana?

Non Stanford oedd y cyntaf o Gymru i hawlio lle yn nhîm GB. Mi siaradais i a hi yn fyw ar Camp Lawn ar BBC Radio Cymru drannoeth Triathlon Chicago fis Medi diwethaf olygodd bod Non ar ei ffordd i Frasil.

"Y freuddwyd yw'r aur, ond dwi'n mynd allan i ennill medal" meddai.

Mae'n frawddeg fer sy'n datgelu llawer. Gydag 11 mis i fynd, roedd sylw Non yn barod ar y podiwm.

Yn y cyfamser fe ymunodd un arall o Gymru, Helen Jenkins (sydd hefyd yn gyn-bencampwriag byd), a'r tîm Triathlon.

Gyda'r cerflun enwog o Grist yn cadw golwg mae'n ddigon posib mai Cymraes fydd y prif atyniad ar draeth y Copacabana ar ddiwrnod diwetha'r cystadlu.

Mwy o ferched

Am y tro cyntaf erioed eleni mae Cymru'n danfon mwy o fenywod nac o ddynion i'r gemau.

Y rhedwraig 400 metr Seren Bundy-Davies yw'r unig Gymro neu Gymraes i gystadlu yn y stadiwm athletau. Judo yw camp Natalie Powell ac mae Victoria Thornley yn rhwyfo.

Bydd Ciara Horne, Elinor Barker a Becky James yn y tîm seiclo trac, tra fod Elena Allen yn saethu. Chwarae rygbi saith-bob-ochr fydd Jasmine Joyce.

Image copyright Getty Images
Image caption Mae'r cyfan yn ddibynnol ar un dydd i Jade Jones

Sy'n gadael Jade Jones.

Gyda chic i hon, a dwrn i'r llall, ro'dd hi'n un o ser mwya' disglair 2012. Yn y Fflint mae canolfan hamdden yn arddel ei henw, a blwch post wedi ei baentio'n aur i atgoffa pawb o'i buddugoliaeth rhyfeddol yn y Taekwondo.

Yn fwy diweddar mi enillodd hi ym Mhencampwriaethau Ewrop am y tro cyntaf.

Ond yma yn Rio bydd hynny'n golygu dim. Wrth geisio egluro pa mor anodd yw ennill medal aur Olympaidd, mae'n dweud sut iddi "...ymarfer ers pedair blynedd, ac mae'r cyfan yn ddibynol ar un dydd. Un camgymeriad - cic i'r pen - ac mae eich gemau chi drosodd".

Rhoi'r corff 'drwy uffern'

Bocsiwr yw Joe Cordina. Mae'n dod o stabl lwyddianus - yr un gampfa yng Nghasnewydd a Lee Selby ac Andrew Selby, ynghyd â Fred Evans gipiodd fedal arian yn 2012.

"Mae 11 ohonom ni o Brydain yn mynd [i Rio]" meddai, "…a fi yw'r unig Gymro felly mae'n teimlo yn dda. Gobeithio y galla'i chwifio'r faner."

Enillodd Cordina fedal efydd yng Ngemau'r Gymanwlad 2 flynedd yn ôl cyn hawlio'r aur ym Mhencampwriaethau Ewrop y llynedd.

Ychwanegodd ei fod wedi "…rhoi ei gorff drwy uffern dair gwaith y diwrnod, pum niwrnod yr wythnos, ac o'r diwedd mae'n talu ar ei ganfed".

Ymhlith y Cymry eraill i droi yn y cylchoedd Olympaidd am y tro cynta bydd yr hwyliwr Chris Grube, ond daeth ergyd hwyr i'r rhwyfwr Graeme Thomas sydd wedi cael ei orfodi i dynnu nôl o'r Gemau oherwydd salwch.

Owain Doull yw'r pedwerydd Cymro yn y tîm seiclo trac, ac mae James Davies a Sam Cross yng ngharfan rygbi 7 bob ochr y dynion.

Image caption Mae Geraint Thomas newydd gwblhau'r Tour de France

Mae'r gemau yn parhau i ddal dychymyg yr Olympiaid mwya' profiadol hefyd.

Fe enillodd y beiciwr Geraint Thomas fedalau aur ar y trac yn Beijing a Llundain. A fyntai newydd gwblhau'r Tour de France, mae'n cystadlu ar yr hewl y tro hwn ac yn dweud bod "…y Gemau Olympaidd yn bopeth ynglyn â chwaraeon. Dyna'r pinacl," meddai.

"Pan oeddwn i yn blentyn ro'n i am fod yn athletwr neu'n nofiwr, unrhywbeth er mwyn bod mewn Gemau Olympaidd. Mae'n enfawr."

Saith medal oedd cyfanswm y Cymry yn Llundain, ond gemau 1920 yn Antwerp oedd y mwyaf llwyddianus pan ddaeth pedair medal aur gartref. Mae'r bar wedi ei osod yn uchel, ond o fewn cyrraedd.

Yn ninas y carnifal, mi allai'r Dreigiau fod yn dipyn o sioe.