'Argyfwng' yn wynebu'r sector gofal os na fydd newidiadau

Gofal

Os na fydd yna newidiadau mawr i ddelio gyda'r pwysau cynyddol yn y sector gofal fe fydd y diwydiant yn wynebu sefyllfa "argyfyngus" erbyn y Nadolig.

Dyna mae Mario Kreft, cadeirydd Fforwm Gofal Cymru wedi dweud wrth raglen Good Morning Wales ar Radio Wales.

Pwysau cynyddol ar boblogaeth hŷn, diffyg adnoddau a buddsoddi a phroblemau recriwtio sydd wrth wraidd y problemau, meddai.

Mae'r fforwm yn galw ar Lywodraeth Cymru, Awdurdodau Lleol a'r Byrddau Iechyd i weithio gyda'i gilydd i ddatrys y materion yma a hynny ar frys.

Ond mae Llywodraeth Cymru wedi gwadu bod y sector gofal yn methu gan ddweud bod rhan fwyaf o'r gofal yn "dda".

Diffyg siarad

Daw sylwadau Mario Kreft wrth i ffigyrau gan Iechyd Cyhoeddus Cymru ddarogan cynnydd yn nifer y bobl fydd yn byw yn hŷn yn y dyfodol. Mae'r corff yn dweud y bydd 184,000 o bobl yn 85 oed neu hŷn erbyn 2036.

Dywed Mr Kreft bod dim digon o fuddsoddi wedi digwydd yn y sector ac y gallai cyflwyno cyflog byw hefyd fod yn ergyd gan y byddai'n golygu codiad cyflog i staff pan mae arian yn brin.

Yng Nghymru mae 75,000 o bobl yn gweithio o fewn y maes ac mae 150,000 o bobl yn derbyn gofal yn ôl Fforwm Gofal Cymru.

Dywedodd Mr Kreft cyn y cyfweliad gyda Good Morning Wales: "Mae'r pwysau ar y gwasanaeth iechyd yng Nghymru heddiw yn cael ei effeithio yn uniongyrchol ac yn negyddol o achos diffyg rhagofal, cysylltedd a chynllunio ym mholisi gofal cymdeithasol.

"Yn rhy aml dyw byrddau iechyd a chynghorau lleol ddim yn siarad ymysg ei gilydd heb sôn am weithio gyda'i gilydd er mwyn darparu gofal cymdeithasol."

Mae'n dweud bod yna lai o wlâu ar gael a bod diffyg nyrsys yn ychwanegu at y broblem.

Ychwanegodd: "Does yna ddim amheuaeth bod gweithwyr yn y sector gofal yn haeddu cyflog byw a mwy. Ond does yna neb wedi ateb y cwestiwn sut mae ariannu hyn.

"Pe byddai gofal cymdeithasol yn cael ei drin fel mater o bwys cenedlaethol strategol fe fydden ni yn defnyddio ein hadnoddau yn fwy effeithiol ac yn creu gwasanaeth gwell i bawb. Mae angen i ni gael dos o synnwyr cyffredin."

Cydweithio

Wrth ymateb dywedodd Llywodraeth Cymru eu bod yn buddsoddi mewn gwasanaethau iechyd a gofal cymdeithasol ac y byddan nhw'n canolbwyntio ar weithredu'r ddeddfwriaeth gofal cymdeithasol newydd gafodd ei basio yn ystod tymor diwethaf y Cynulliad.

Dywedodd y llefarydd: "Heb os mae yna heriau yn wynebu'r sector, gan gynnwys yr angen i fynd i'r afael ag amodau gwaith gweithwyr yn y sector gofal cymdeithasol.

"Trwy weithio gyda phartneriaid fe allwn ni adeiladu system gofal cymdeithasol sydd yn darparu gofal o ansawdd, awyrgylch sydd yn rhoi boddhad i staff ac sydd yn gynaliadwy i'r dyfodol."

Wrth siarad â rhaglen y Post Cyntaf ar Radio Cymru dywedodd Cadeirydd Pwyllgor Iechyd a Gofal Cymdeithasol y Cynulliad, Dr Dai Lloyd bod y sefyllfa yn deillio o lwyddiant y gwasanaeth iechyd wrth i bobl fyw i fod yn hŷn nag 85 mlwydd oed.

"Mae 'na bwysau arbennig ar y sector yma rŵan achos bod y niferoedd sy'n rhaid gofalu amdanyn nhw yn cynyddu'n sylweddol, ac mae 'na bwysau ariannol ar y sector preifat oherwydd bod yn rhaid iddyn nhw wneud elw yn ogystal â thalu eu staff," meddai.

Mae BBC Cymru wedi gofyn i Gymdeithas Llywodraeth Leol Cymru a Conffederasiwn GIG Cymru am ymateb.