Plaid Cymru yn 'cytuno' ar gyllideb â Llywodraeth Cymru

leanne wood

Mae arweinydd Plaid Cymru wedi dweud wrth BBC Cymru ei bod wedi dod i gytundeb â Llywodraeth Cymru ar y gyllideb fydd yn cael ei chyhoeddi ddydd Mawrth.

Dywedodd Leanne Wood ei bod hi'n arwydd o sut yr oedd ei phlaid hi'n cydweithio â Llafur yn y Cynulliad.

Daw ei sylwadau yn dilyn beirniadaeth gan Dafydd Elis-Thomas, a gyhoeddodd dros y penwythnos ei fod am adael Plaid Cymru ac eistedd fel Aelod Cynulliad annibynnol.

Roedd yr Arglwydd Elis-Thomas wedi beirniadu'r blaid, gan ddweud nad oedden nhw "o ddifrif" ynglŷn â gweithio gyda Llafur.

Dywedodd Ms Wood fod Plaid Cymru "wedi ceisio bod yn adeiladol yn ein gwrthwynebiad" i'r llywodraeth.

"Mae'r trafodaethau wedi bod yn gynhyrchiol ac rwy'n falch ein bod ni wedi dod i gytundeb â'r llywodraeth Lafur," meddai.

"Dydw i methu rhoi manylion i chi ar hyn o bryd, ond fe fydd digon yno i ddangos bod blaenoriaethau Plaid Cymru wedi cael eu hadlewyrchu."

Mae disgwyl i Lywodraeth Cymru gyhoeddi rhywfaint o ostyngiad yn eu cyllideb pan fydd yn cael ei chyhoeddi ddydd Mawrth. Llynedd roedd y gyllideb yn £15bn, ond mae disgwyl i hynny ostwng i rhwng £14.6bn a £14.8bn.

'Trafferth'

Ychwanegodd Leanne Wood ei bod hi'n credu y dylai is-etholiad nawr gael ei chynnal yn Nwyfor Meirionnydd yn dilyn penderfyniad Dafydd Elis-Thomas, gan ddweud y byddai aelodau'r blaid yn lleol yn "siomedig iawn" â'i ymadawiad mor fuan ar ôl etholiadau'r Cynulliad ym mis Mai eleni.

Cyfaddefodd hefyd ein bod hi'n teimlo "elfen o ryddhad nad oes rhaid i mi ddelio â'r trafferth hwnnw nawr", a hynny wedi iddi anghytuno sawl gwaith â'r Arglwydd Elis-Thomas dros y blynyddoedd diwethaf ers iddi ei drechu yn ras arweinyddiaeth y blaid yn 2012.

"Ond 'dw i dal yn meddwl bod elfen o siom a thristwch ei bod hi wedi dod i hyn," meddai arweinydd Plaid Cymru.

Yn gynharach ddydd Llun bu cyn AC ag AS Plaid Cymru, Cynog Dafis yn feirniadol o AC Dwyfor Meirionnydd, gan ddweud ei fod yn ymwybodol fod yr Arglwydd Elis-Thomas wedi bod mewn trafodaethau gyda'r blaid Lafur ym mis Awst am fod yn aelod annibynnol o'r Cynulliad.

Ychwanegodd ar raglen Taro'r Post ar BBC Radio ei fod yn teimlo rhywfaint o ryddhad fod yr Arglwydd Elis-Thomas wedi gadael y blaid o'r diwedd.

Gwrthod ymddiswyddo

Nid oes modd chwarae darnau sain a fideo ar eich dyfais
Dafydd Elis-Thomas: Annibyniaeth yn 'freuddwyd nad yw'n bod'

Yn siarad ar raglen Dewi Llwyd ar Radio Cymru fore Sul, dywedodd Dafydd Elis-Thomas nad oedd ganddo unrhyw fwriad i gamu o'r neilltu.

"Does dim achos cyfansoddiadol dros gynnal is-etholiad," meddai. "Dydw i ddim wedi ymuno ag unrhyw blaid arall.

"Mi wnaeth yr etholwyr, oedd ddim yn aelodau o unrhyw blaid, bleidleisio i mi, ac felly mae gen i ddyletswydd gyntaf i 47% o'r etholwyr bleidleisiodd i mi, ac i bob etholwr arall."

Ychwanegodd bod ganddo fandad i aros fel aelod annibynnol am fod deunydd a ffurflenni ei ymgyrch wedi gosod ei raglen yn glir.

Mewn cyfweliad pellach â BBC Cymru ddydd Llun, fe fynnodd y dylai Plaid Cymru ganolbwyntio ar helpu i lywodraethu'r wlad yn hytrach na "breuddwydio am rhyw fan gwyn fan draw o annibyniaeth nad yw'n bod".

Gwrthododd fynegi barn ar arweinyddiaeth Leanne Wood, gan ddweud nad oedd hi'n arweinydd arno bellach.