Newidiadau i'r modd o gyllido myfyrwyr Cymru

Addysg Uwch

Fe fydd newidiadau mawr i'r grantiau a benthyciadau sydd ar gael i fyfyrwyr yn dechrau ym mis Medi 2018, meddai Llywodraeth Cymru.

Ond ni fydd y drefn newydd mor hael i deuluoedd sy'n ennill dros £59,000 y flwyddyn a'r hyn a gafodd ei argymell gan adolygiad annibynnol.

Fe fydd cymhorthdal i dalu am gostau byw yn cael ei gyflwyno ar sail prawf, yn lle'r grant presennol sy'n cyfrannu tuag at ffioedd dysgu.

Dan y drefn newydd, byddai myfyrwyr yn benthyg arian i dalu am eu ffioedd ac yn ad-dalu'r arian ar ôl iddyn nhw ddechrau ennill cyflog o £21,000 ar ôl graddio.

Dywedodd yr ysgrifennydd addysg Kirsty Williams taw hon fydd y system "fwyaf hael a blaengar" ar gael i fyfyrwyr unrhyw le ym Mhrydain.

Ni fydd rhaid i fyfyrwyr aros yng Nghymru er mwyn cael y cyllid.

Mae'n dilyn adroddiad gan yr Athro Syr Ian Diamond.

Fe fydd y cymhorthdal o £5,100 i dalu am ffioedd yn diflannu yn llwyr, ac yn ei le fe fydd grant o ychydig dros £8,000 ar gyfer myfyrwyr o deuluoedd llai cefnog i helpu gyda chostau byw.

Bydd pob myfyriwr yn derbyn £1,000 y flwyddyn - a byddant yn talu eu ffioedd drwy gymorth benthyciad sy'n rhaid ei ad-dalu unwaith eu bod yn dechrau ennill mwy na £21,000.

Golyga'r newidiadau y bydd myfyrwyr o deuluoedd sy'n ennill mwy na £59,200 yn gymwys ar gyfer y cymhorthdal o £1,000 yn unig, a byddai angen gwneud cais am fenthyciadau i helpu gyda chostau byw.

Roedd adroddiad Diamond wedi argymell trothwy incwm teuluol o £81,000.

Bwriad y llywodraeth yw cyflwyno'r newidiadau erbyn y flwyddyn academaidd 2018/19.

Image caption Yr Athro Diamond yn cyflwyno ei argymhellion i Kirsty Williams

Uchafswm grant

Fe wnaeth yr Athro Sir Ian Diamond gynnal arolwg tair blynedd i'r drefn bresennol, gan gyflwyno cyfres o argymhellion ym mis Medi.

O dan y drefn newydd, uchafswm y grant a benthyciadau ar gyfer talu costau byw fyddai ychydig dros £9,000. I'r sawl fydd yn gymwys, fe fyddai hyn yn debyg i'r swm fyddai person sy'n derbyn Cyflog Byw Cenedlaethol yn ei dderbyn.

Byddai myfyrwyr o deuluoedd sy'n derbyn incwm o lai na £18,370 yn gymwys ar gyfer yr uchafswm sy'n daliadwy o ran grant.

Yn ôl ffynonellau'r llywodraeth, byddai tua un o bob tri o fyfyrwyr yn gymwys ar gyfer y grant llawn, tra byddai llai nag un ym mhob tri yn cael yr isafswm o £1,000.

Byddai tua 70% o fyfyrwyr Cymru yn gymwys ar gyfer rhyw fath o gymhorthdal yn ychwanegol i'r £1,000.

Yn y DU mae tua 10% o deuluoedd ag incwm o dros £59,000 - dyw ffigyrau ar gyfer teuluoedd yng Nghymru sy'n ennill mwy na £59,200 ddim ar gael.

Cred swyddogion y gallai'r newidiadau arbed o leiaf £40m erbyn ei fod wedi bod mewn bodolaeth am bedair neu bum mlynedd.

Dywedodd yr Ysgrifennydd Addysg Kirsty Williams: "Rydym wedi edrych yn ofalus ar argymhellion yr Athro Diamond ac wedi derbyn y mwyafrif ac wedi addo i edrych eto ar argymhellion eraill.

"Fe wnaethom benderfynu cyfyngu'r lefel incwm ar gyfer teuluoedd i £59,200, gan ein bod yn teimlo y byddai hyn yn synhwyrol a gofalus o gofio'r sefyllfa ariannol bresennol sy'n wynebu'r sector gyhoeddus yng Nghymru."